Bu yöntem CDP/DAC'ların içindeki yazılımlarla gerçek zamanlı çalma aşamasında yapılıp daha kaliteli ses almaya yönelik bir yöntem olarak uzun zamandır kullanılmaktaydı.

Son teknolojik gelişmelerin ışığında, yeni çıkan yazılımlarla bu işlemin kalıcı olarak bir müzik dosyasına uygulanması ve hem "bit depth", hem de "sample rate"in arttırılarak çok iyi neticeler alındığını sıkça okuyordum.

Ama şimdiye kadar deneyememiştim. Sonra r8brain adlı yazılımı keşfedince şeytan dürttü bir deneyeyim dedim. Bu ücretsiz yazılım WAV dosyalarını 24bit/192kbps'e kadar upsampling işlemi uygulayabiliyor.

Ben denedim ve enteresan sonuçlar çıktı. Nasıl yaptığımı basitçe açıklarsam:

1. Arşivinizden iyi bildiğiniz bir albümün WAV dosyasını ayrı bir klasöre kopyalayın.

2. r8brain yazılımını kurun.

3. üstteki resimde görüldüğü gibi bit depth ve sample rate'i ayarlayın ve düğmeye basın.

Yazılımın çevirmesi bittikten sonra iki dosyayı Foobar'a ekleyip çalma düğmesine bastım. Sonuç şaşırtıcı biçimdeydi.

Upsampling işleminden geçmiş dosya "sahne, bass, üç boyutluluk vs.vs." açısından orjinal WAV dosyasından belirgin biçimde iyi çalıyordu. Defalarca dinledim, eğer placebo değilse bu böyle.

Güzelin kusuru: Dosya büyüklükleri orjinal (16/44.1) WAV'a göre 2.5-3 katı artıyor.

DAC'ları müsait olan arkadaşlar deneyip izlenimlerini yazarlarsa memnun olurum. Çalarken eğer ASIO plugin'i kullanmıyorsanız hem player'i, hem de DAC'ı elle 24bit ve 96khz'e ayarlamanız lazım. Unutmayın.

Eğer kulaklarım beni yanıltmamışsa iş çok enteresan ve stüdyo master kayıtlara yakın bir ses kalitesi oluştu. Favori CD'lerimizin gerçek "stüdyo master" kayıtları çıkana kadar bize daha kaliteli müzik dinletecek bir yöntem olabilir.

Bu arada bulduğum bir stüdyo kayıdını gerçek 24bit/192khz olarak dinledim. Izlenimlerimi birazdan yazarım.

Bu işte genel kanı ise bütçede en büyük payın alet alımına ayrıldığıdır. Acaba böyle mi?

Müzik dinlemeyi sevenler (hep aynı birkaç test CD'sini dinleyenler hariç) zaman içinde ufak ufak aldıkları CD'lerinin toplam fiyatını hesaplayınca büyük bir şok geçirebilirler. Fakat bu işin raconu böyledir. Eğer değişik müzik türlerini dinlemekten keyif alıyorsanız elimizi cebimize atmak kaçınılmaz oluyor.

Mütevazi(ce) bir koleksiyonun 500 CD'den oluştuğunu düşünürsek 500x15$=7.500$'ın bu işe harcanması lazım. Eğer 1.000 CD'niz varsa bu meblağ en az 15.000$'a yükseliyor. Yani çoğumuzun toplam alet değerinin kat kat üstünde.

Bu da büyük çoğunluğun müzik dinlemesini kısıtlayacak bir etken. Mecburen bir yerde frene basıyoruz. Bu da daha az müzik dinleme, yeni çıkan duymadığımız sanatçıları dinleyememe demektir.

Peki ne olacak? Sağolasın Internet!!!

Ben son 3 senedir ayda 9.90$ ödediğim Easynews adında bir "usenet" servisi kullanıyorum. Easynews müzik dünyasında son senelerde gelişen kaliteli müzik dinleme trendine uygun olarak arşivindeki FLAC/APE vs gibi lossless dosyalarının sayısını da her geçen gün arttırıyor.

Aşağıdaki screenshot'a bakarsanız sağ altta şu anda Easynews'daki toplam FLAC dosya sayısı olan 68.896'nı göreceksiniz.

Klasik, Jazz, Latin, Metal, Pop seç, beğen, indir. Sistemde 50 günlük arşiv tutuluyor ve hergün bu sayıya en az 25-30 CD ekleme yapılıyor ve 50 günü dolanlar da çıkartılıyor. (bu rakamlar sadece FLAC dosyaları için) Yani dinamik bir stok mevcut. Eğer ayda 14$ bayılırsanız 100 günlük arşive erişim izniniz oluyor.

Ayrıca müthiş bir altyapıları var. Benim 2mb'lık "kotasız" internet hattımdan 200-220kbps hızla hemen her zaman indirme yapılabiliyor. Bu da 25mb'lık bir FLAC dosyasının 2 dakika civarında indirilmesi demek oluyor ki, müthiş kolaylık. Gittikçe yayılan 24 bitlik dosyaların indirilmesi de problem olmayacaktır.

Benim arşivimde (yani diskimde) şu anda 13.000 civarı beğenerek dinlediğim parça var. Tahminen en az da 5-6.000 parça civarı sevmeyip de sildiğim vardır. Yani ben bu CD'leri alsaydım tahminen 20-25.000$ civerında ödemem gerekiyordu. Bu parayı ödeyeceğimi hiç zannetmiyorum.

Ayrıca hiç duymadığım müzisyenleri ve CD'si olmayan kayıtları de easynews sayesinde dinleyip sevdim. Bu da müzik kültürümüzün gelişmesi açısından paha biçilmez bir fırsat.

Peki bu yaptığım etik mi? Değil. Peki müzik firmalarının bizi senelerce kazıklaması etik miydi? O da değil. Yani durum 1-1.

Ben burada bir kıyak geçip yerli sanatçıların CD'lerini her zaman para ödeyerek alıyorum. O da züürt tesellisi oluyor herhalde!!!

Ammaa yine de azımsanmayacak bir sayıda ki müziksever ne yapacağı ve ne zaman değişikliğe gideceği konusunda kararsız.

Bana gelen mail'lerden çoğunluğun yeni çıkacak aletleri bekleme taraftarı olduğunu anlıyorum. Acaba "almalı mı, almamalı mı yoksa beklemeli mi?"

Benim kanaatim HiFi firmaların hepsinin yakın zamanda birer DAC'la piyasaya çıkacağı ama çıkacak aletlerin Pro-Audio sektöründekilerin birer kopyası olacağı yönünde. Yeni ve akla gelemeyen fikirlerle gelmeleri zor. Burada sadece Linn DS serisi gibi UPnP uyumlu aletlerin (eğer yaygınlaşırlarsa tabii) bize değişik alternatifler getirmesi söz konusu olabilir.

Tabii pazarlama yöntemleri ve paketleme (kozmetik) teknikleriyle işi değişik şekilde göstermeye çalışacaklardır ama sonuçta Pro-Audio aletlerin benzerleri (belki de kötü birer kopyası) olacaktır.

Ayrıca internet üzerinden satılan ve hızla yaygınlaşan Hi-Def (24bit/96khz ve üstü) dosyalar bize gerçekten müthiş ufuklar açacağa benziyor. Yani bir yerde daha kaliteli müzik için kaynak olarak bir PC/MAC şart.

Peki ne yapmalı?

Bence orta yolu denemeli. Bir yerden bu işe başlamalı diyorsanız, ilk önce 200-300$ arası bir bütçe ayırın ve bir EMU veya M-Audio "Audio Interface" alın. Bu yazıyı okuyorsanız zaten bir PC'niz var demektir (yani ek maliyet yok), ucundan CD'lerinizi FLAC formatına çevirip dinlemeye başlayın.

Bu miktar eğer sonuçta vazgeçseniz bile sizi üzmeyecek ve çok az bir zararla aleti satabileceksiniz. En kötü senaryoda 100-150$'lık bir zararla bu işten sıyrılırsınız.

Bu işin en karamsar bakışı. Benim tecrübelerime göre bu aletler büyük çoğunluğumuzun beklentilerine cevap verecek kalitede. Yani memnun olma ihtimaliniz hayli fazla.

Bakarsınız siz de benim gibi yeni DAC bakarken 1.500$'a kadar ki DAC'ları dinleyip fazla bir fark duyamazsınız ve elinizdekiyle keyifle müzik dinlemeye devam edersiniz.

Belli mi olur!!!

Ingilizler bu başlığa "wishful thinking" derlerdi herhalde. Öztürkçesi ise "anlat, anlat heyecanlı oluyor" diyebiliriz.

Geçen akşam yakında internet üzerinden Hi-Def klasik müzik satışına başlayacak olan 2L (Lindberg Lyd AS) adlı Norveç'li firmanın test sitesinden üç tane promosyon klasik müzik dosyası indirdim. (hepsi 24/96)

Nefis kayıtlardı ve keyifle defalarca dinledim. Satışa başlayınca hemen alırım. Bu arada kulak bu 24 bitlik Hi-Def parçalara alışınca ötekiler çok yavan geliyor, bu iş pahalıya mâl olacak galiba.

Sonra sitelerine bakarken kayıtların çoğunun Norveç'teki kiliselerde yapıldığını okudum. Firmanın kurucusu Lyndberg 1970 doğumlu genç(çe) bir arkadaş. Sitelerinde stüdyolarının resimlerinden, kayıt tekniklerine, ekipmanlarına ve mekan resimlerine kadar bir sürü bilgi var. Ilgilenenler bakabilir.

Sonra düşündüm de, yahu bizde başta Aya Irini olmak üzere akustik olarak kayıta uygun bir sürü tarihi mekan var. Devletin çok başarılı maaşlı müzisyenleri var. Ekstra fazla masraf olmadan çalmaları sağlanabilir. Kayıt işini başarılı olarak yapabilecek teknik düzeyde stüdyolar ve ses mühendisleri de var. Internetten pazarlama kanalları bulmakta da istenirse o kadar zor değil.

Peki hepsi bir araya gelip mesela "Aya Irini"de internet üzerinden satışa sunulacak klasik müzik kayıtları yapsalar ve Hi-Def olarak satışa sunsalar!!! Bundan birkaç sene önce Patricia Barber Aya Irini'de müthiş keyif aldığım bir konser vermişti. Jazz sanatçılarının bile bu işe hayır diyeceğini zannetmiyorum.

Çok mu fazla şey istiyorum acaba?

Olmayacak şeyler değil ama Kültür Bakanlığı'nın klasik müziğe ayırdığı bütçeler her sene daha da kırpılırken, benim yazdıklarım hayal olarak kalmaya mahkum.

Ama belli mi olur bakarsınız arkası sağlam (ve ensesi kalın) bir müteşebbis çıkar ve Ankara'dakileri ikna etmeyi başarır. Türkiye'yi tanıtma adına her sene miyonlarca dolar haybeye sokağa atılıyor, işte size bir tanıtma fikri. Üstelik çok ucuza çıkabilecek bir proje.

For all the dramatic improvements they've given us in the picture and sound quality of movie playback in our homes, sometimes it feels like the new high-definition disc formats—both Blu-ray and HD DVD—also make our lives needlessly complicated in some respects. Case in point is the process of getting high-resolution surround sound audio from the disc player to an A/V receiver or processor. Let's be frank here and admit that, in this regard, things were a lot simpler with standard DVD, where there was far less confusion about the different audio formats and hardware hookup requirements.

With a DVD, your movie soundtrack almost always comes in either the Dolby Digital or DTS format. Once in a blue moon, you might find a two-channel PCM track, but those are few and far between and generally relegated to concert and music programs. For any of these options, the most straightforward method of transferring the audio data from the disc player is to connect a simple S/PDIF cable, which will transmit the digital stream to your A/V receiver or pre/pro for decoding, digital-to-analog conversion, and amplification out to your speakers. Newer DVD players may have an HDMI output that can perform the same task, provided that your receiver has an HDMI input that will accept audio. Some players offer audio decoders and DACs within the DVD player itself for sound output over multichannel analog connections. But many enthusiasts feel that these decoding and audio processing tasks are best handled by dedicated audio equipment.

A single digital connection also creates far less clutter. Transmitting the audio from a DVD isn't too terribly complex a procedure. Nonetheless, things are decidedly trickier now that we've moved on to the next generation of video disc technology. To go with their high-definition pictures, Blu-ray and HD DVD deliver high-resolution sound that far surpasses the sound quality we've experienced with DVD. To achieve that goal, both formats offer a multitude of audio options, broken down into three tiers of potential sound quality.

On the lowest rung are the familiar Dolby Digital and DTS codecs carried over from the DVD era, whose workings are pretty much the same as before.

Above this are the new Dolby Digital Plus and DTS-HD High Resolution formats, which are both lossy compression schemes using more efficient encoding techniques to maintain a higher fidelity to the source.

Finally, in the top tier, we have lossless Dolby TrueHD, lossless DTS-HD Master Audio, and uncompressed multichannel PCM, all capable of providing audio that's bit-for-bit identical to the studio master.

Less compression and higher fidelity are, of course, welcome improvements, but how do we move these new sound formats out of the disc player and into the A/V receiver or pre/pro?

For basic Dolby Digital and DTS, not much has changed; a simple S/PDIF connection will still work perfectly fine. Unfortunately, when it comes to any of the new high-resolution codecs, S/PDIF is no longer sufficient due to its lack of bandwidth and copy protection protocols.

When playing tracks encoded with Dolby Digital Plus, Dolby TrueHD, and both types of DTS-HD, all you'll hear from the coaxial or TosLink output of your Blu-ray or HD DVD player will be standard Dolby Digital or DTS, which is reduced in quality compared with the new advanced codecs. Uncompressed 5.1- or 7.1-channel PCM soundtracks will maintain their same level of fidelity (being uncompressed in nature) but must be scaled down to only two channels. Obviously, none of these is an ideal outcome.

So, how do we transmit these audio formats at full resolution?

Either multichannel analog or HDMI. Either connection type will work adequately for an uncompressed PCM soundtrack, which can be carried over any version of HDMI without issue or can be converted to analog in the player. However, there are some important caveats, especially when dealing with the new Dolby and DTS codecs. Assuming that the disc player has multichannel analog outputs (the PlayStation 3 and several HD DVD models do not), this option will work only if the player has the proper audio decoders for the new formats on board. All HD DVD players have Dolby Digital Plus 5.1 decoding capability and Dolby TrueHD decoding of at least two channels. (The majority of HD DVD players will decode Dolby TrueHD 5.1.)

On the Blu-ray side, high- resolution audio decoding is strictly optional. Some Blu-ray players can decode DD+, TrueHD, and DTS-HD High Resolution; but as we go to press, none yet handle Master Audio. (As with HD DVD, only the standard DTS core is extracted.) Other Blu-ray players may not decode any of these formats at all, restricted once again to standard Dolby Digital or DTS quality over the analog outputs. The other drawback to using analog connections is that your sound quality will be limited by the quality of the decoders, audio processors, and DACs inside the disc player.

As I mentioned earlier, many critical listeners prefer that all processing and digital-to-analog conversion be done in a dedicated A/V receiver or pre/pro, which may have superior audio components. Many disc players have limited or inadequate speaker-delay (distance), channel-level, and bass-management controls. Moving all decoding to the A/V receiver or pre/pro prevents this problem, and it also allows additional post-processing such as Dolby Digital EX and DTS-ES matrixing for deriving center rear or surround back channels from 5.1 soundtracks, or THX Re-EQ for tempering the brightness of high-frequency information. None of those functions are available in a disc player. To apply them, you'll need to send a digital signal to the receiver or pre/pro, which means an HDMI connection for high-resolution formats.

In an ideal scenario, HDMI is the preferred method of transmitting high-resolution movie audio. It requires only a single cable and puts complete control of the signal in the receiver or pre/pro. Unfortunately, if that sounds simple enough, the reality adds some kinks. It turns out that you can't transmit the native digital bitstreams for DD+, TrueHD, or DTS-HD over just any HDMI connection. Specifically, you must have HDMI 1.3 terminals on both the disc player and the receiver or pre/pro, and, of course, the receiver must be a model that includes decoders for those formats. If any of those criteria aren't met, you can't output the native bitstream. Instead, you must rely on the disc player to decode the audio to multichannel PCM, transferable over any version of HDMI, after which the receiver or pre/pro performs all of its digital processing and digital-to-analog conversion and amplification. While there is no theoretical loss in resolution in the conversion to PCM, this is a viable option only if the player has all of the proper advanced audio decoding on board, and, as I noted earlier, not all models do. Failing that, we're back to standard Dolby Digital or DTS quality.

Now, let's say that you make sure to buy a Blu-ray or HD DVD player with an HDMI 1.3 output, as well as a new receiver or pre/pro with an HDMI 1.3 input and all of the necessary high-resolution audio decoders. You should be all set, right?

Well, almost. You also need to verify that the disc player—even one with an HDMI 1.3 output—is configured for the transmission of a high-rez audio native bitstream. For example, Sony's PlayStation 3 console technically has an HDMI 1.3 connection but does not transmit DD+, TrueHD, or DTS-HD in their native bitstream forms without conversion to PCM first—and it won't currently decode DTS-HD MA to PCM at all [Update: since this piece was written the PS3 has been updated and now does decode DTS-HD Master Audio to PCM. This high-rez audio bitstreaming feature may be called High Bit Rate Audio Streaming, Direct Digital Audio Mode, or some similar name, depending on the manufacturer.

Only after you've cleared all of these hurdles can you feel reasonably assured that you're covered in any eventuality. Whether a disc has a Dolby Digital Plus, Dolby TrueHD, DTS-HD High Resolution, DTS-HD Master Audio, or PCM soundtrack, you should have the ability to transmit the audio to your receiver at full resolution.

Even so, there's yet another wrinkle to consider. The downside to sending the advanced codec's native bitstream to a receiver or pre/pro is that you can only send the movie soundtrack itself. Any secondary content, like menu beeps or the audio that accompanies Picture-in-Picture interactive features is not part of the original bitstream and will not be transmitted. (Audio commentaries and alternate-language tracks may also be affected, depending on how the disc was authored.) I doubt that many will miss the menu beeps, but the lack of PiP audio can be problematic. The only way to send that additional content is to allow the disc player to perform the audio decoding itself, during which it will live-mix in the new material on top of the movie soundtrack, for transmission in either PCM or analog format. In some cases, you may lose the high-resolution or lossless nature of the soundtrack. If you're watching the movie with the bonus features enabled, that may not be a big concern, as long as you can restore the full quality when you watch just the movie itself. To that end, switching this Direct Digital Audio Mode on and off usually requires you to stop disc playback to visit the player's setup menu, and that can be a real nuisance.

The benefits of Blu-ray and HD DVD greatly outweigh the inconveniences of their design implementations, but no one can deny that both products have taken a step back from the simplicity of DVD in some areas of owner usability. The new audio formats and their hardware requirements remain a major source of buyer confusion. This certainly hasn't helped either disc format's adoption rate with the general public, who expect a next-generation product to be more streamlined and easier to use than its predecessors. We can only hope that these issues will eventually get ironed out as new player models are released. (It's frankly inexcusable that not all players have HDMI 1.3 outputs yet.) In the meantime, it may be a bit of a hassle to get the best audio quality out of an HD DVD or Blu-ray player. Fortunately, the end results are worth it.

Plaklarımız iyi hoş da kullanımı çok zahmetli. Iğne, kol ayarı, temizlik vs.vs. derken çok uğraştırıyor. Benim gibi sabırsızlar için pek uygun değil. Ayrıca az da olsa her çalışta yıpranıyor, yani ömrü çalma sayınızla orantılı olarak sınırlı. Elimizdeki eski plakları bir daha bulma ihtimalimiz de genellikle yok.

Geçenlerde yaptığımız Linn Akurate DS dinletisinde herkesin genel kanısı High-Definition kayıtların, kaliteli bir DAC'la dinlenince analoğa çok yaklaştığıydı. Ben de aynen öyle düşünüyorum. Gerçekten sonuç daha detaylı, üç boyutlu ve çok kaliteli müzik olmuştu. Evde dinleyince de aynı sonucu alıyorum.

Geçen gün yabancı bir forumda bir müziksever elindeki plakları yüksek çözünürlükte (24bit/96kHz FLAC) dosyalara çevirdiğini ve çok iyi netice aldığını yazıyordu. Işin o kısmı açıkçası aklıma hiç gelmemişti. Peki madem böyle bir teknoloji elimizin altında niye faydalanmıyoruz? Eskiden olduğu gibi CD'lerin kısıtlı çözünürlüğüne de mahkum değiliz. 24bit/192kHz'e kadar önümüz açık. Tabii bir "Analog-Digital çeviriciniz" varsa!!

Eğer DAC seçiminizi benim gibi bir "Audio Interface"den yana kullandıysanız sorun yok. Alet müzisyenler düşünülerek tasarlandığı için aynı zamanda bir ADC (Analog Digital Converter) olarak da iş görecektir. Hatta alete bir mikrofon bağlayıp, kendi sesinizi kaydedip meşhur olma şansını bile yakalayabilirsiniz!!

Biraz yardım alarak ve kaliteli bir pikap kullanarak plaklarımızı yüksek çözünürlüklü formatlar (mesela FLAC) kullanarak diskimize aktarabiliriz ve keyifle bilgisayarımızdan dinleyebiliriz. Seçeceğiniz çözünürlük de sadece DAC'ınızın kapasitesi ve diskinizin büyüklüğü ile sınırlı.

Pro-Audio yazılımlar kullanarak aşağıdaki resimde de göreceğiniz gibi çözünürlüğü (Bit Depth-Sample Rate) kendimiz belirleyerek kayıtlar yapabiliriz. Fikir bana çok enteresan geldi. Eğer 24bit kayıt yapabilen "Audio Interface"iniz ve "Cubase" tipi bir yazılımınız varsa, biraz öğrenip bu kayıtları kolaylıkla yapabiliriz diye düşünüyorum.

Ufak bir problem kayıt cihazının bir plağı tek bir parça gibi algılaması, ama onu da FLAC formatına çevirdikten sonra "Cue Splitter" adlı ücretsiz bir yazılımla kolayca çözüp albümü istediğimiz gibi parçalara bölebiliriz. Plaklarınızı da kayıttan sonra tekrar kaplarına koyup arşive kaldırabilirsiniz.

Ilk müsait zamanımda biraz vakit harcayıp, programı öğrenip bir deneme yapacağım, bakalım becerecekmiyim. Tabii deneme için önce ödünç bir pikap bulduktan sonra!!!

"Plaklarımız ne olacak" sorusunun cevabı ise:

1. Pikabınıza yerleştirip keyifle dinleyebilirsiniz.
2. Benim yaptığım gibi turşusunu kurabilirsiniz.
3. Ya da yüksek çözünürlükte bilgisayarınıza kaydedip kaliteli bir sistemde analoğa yakın bir şekilde dinleyebilirsiniz. Seçim sizin.

1. Music Serverlar, anahtar teslimi, en kolay ama en pahalı çözümler.

2. USB/Firewire bağlantılı DAC'lar. Bunlar music server'lara göre daha hesaplı ama biraz daha uğraştırıcı aletler.

3. Bildiğimiz PC/Mac'lerimize takılan PCI Ses kartları. Bunların kasa içine takılması belli bir uzmanlık istiyor ama fiyat/performans oranı en başarılı aletler.

Peki piyasada çok kaliteli ve üstün pro PCI Ses kartları var, bunları kullanmak istiyorsunuz ama laptopunuzdan da vazgeçmek istemiyorsunuz. Ya da bu PCI kartları bir PC'nin audio için çok ideal olmayan ortamından uzak tutmak istiyorsunuz. Ne yapacaksınız?

Geçen gün çok enteresan bir ürün gördüm. Magma Express Box isimli bu kutu herhangi bir PCI kartı içine bağlayıp, ister Laptop'a, ister normal PC'ye bağlanabiliyor, kendi güç kaynağı ve soğutması var. Audio için en kritik bölüm olan Digital'den Analog'a çevirim işlemini bir PC'nin gürültülü ve kirli ortamından uzakta gerçekleştirebiliyor.

Isterseniz bir PCI Express bağlantısıyla laptopunuza veya PCI-e host bağlantısıyla da normal kasa PC'nize bağlayabiliyorsunuz. Bir önemli özelliği ise hızı. 2000Mbps süratiyle bir Firewire 800'den 2.5 kere, Firewire 400'den 5 kere, USB 2.0'dan da 4.2 kere daha hızlı. Yani bant genişliği problemi hiç bir zaman olmayacaktır.

Gerçekten çok ilginç bir fikir olmuş. Önümüze çok değişik alternatifler getirebilir. Pro Audio dünyasında mesela Lynx AES 16 gibi çok çok kaliteli ürünler var ama sadece PCI versiyonları mevcut. Bu ürünlerin hepsi de MAC uyumlu ama MAC tower kasalar ateş pahası (3-4 bin $'dan başlıyor galiba) ve mesela MAC Mini gibi küçük kasalı modellere de zaten takılamıyor.

Bu ürünle iki dünyanın çok kaliteli ve hesaplı aletlerini (bir PCI ses kartı ve laptop mesela) aynı çatı altında birleştirip nirvanaya daha hesaplı ve kısa yoldan ulaşabileceğiz galiba. Incelemeye değer bir ürün. Türkiye'de satılmıyor ama bayram, seyran bahanesiyle veya ABD'en gelen birine ısmarlanabilir.

Yesterday, I talked about some of the benefits of owning a home theater receiver. If you missed the article, it can be found at:

Why Should I Own a Home Theater Receiver?

So you already know that a home theater receiver provides:

• Switching for all of your home theater system's audio and video components
  
• Surround sound decoding
  
• Signal processing for simulated sound fields and bass management
  
• Amplifies the audio signals to drive the loudspeakers and controls the playback volume
  
• Serves as an AM/FM radio tuner
  

Today, I'm going to talk about how to go about looking for a receiver for your entertainment center that will fit your needs. As always, this is a beginner's guide so I will try to stick to the things the average consumer should care about. However, this is a little more complicated, because what you want or need depends on what kind of components you have (i.e.: DVD player, Blu-Ray player, etc).

If You Own a Blu-Ray Player

If you own a Blu-Ray player, or plan to purchase one in the future there are certain things to look for if you are the average consumer. The first thing you need to find out is whether or not your Blu-Ray player passes the audio via bit streaming (i.e.: your receiver decodes the audio, not the Blu-Ray player), or if the player outputs the audio via PMC or LPCM (i.e.: your player decodes the audio, not the receiver). 2 of the more popular player for example both send the audio differently.

The Playstation 3 transmits audio via LPCM. So you only need a receiver that can accept LPCM from the player. This gives you a huge list of receivers to choose from, as well as allows you to choose from the less expensive receiver models. In order to receive the high definition audio codes, you must connect your player to your receiver with a HDMI cable. The only other thing you need to check on the receiver is whether it has 5.1 channel surround sound, or 7.1 channel surround sound. That selection is your choice, depending on how many speakers you want to have.

The Panasonic DMP-BD30Kand DMP-BD50 players pass audio via bit streaming. In order to get the new High definition audio from these players there are a few more requirements. In order to receive the new high definition audio with these players you not only need to use a HDMI cable, but the receiver must be able to process and decode the HD audio formats. Another added requirement is that the receiver must have the more expensive HDMI 1.3 inputs on it. There are far fewer receivers capable of meeting these requirements at a reasonable price at the moment; however the new line of Onkyo receivers being released soon may fit the description.

What Else Do I Look For?

To be honest, if you are the average consumer there isn't really anything else you need to worry about. Make sure that the receiver actually takes the audio and plays it on the speakers rather than the dreaded video pass-through some companies try to dupe you into. If the receiver is simply video pass-through, it acts like a middle man between your player and TV. Rather than passing the picture on to the TV and playing the audio through your receiver, it passes both audio and video to the TV making your receiver unable to play the HD audio.

The last thing to look for is simply the number and type of connections you need it to have on the back. For instance, I own an Xbox 360, HD DVD player, PS3, and an HD satellite box. Each one of these can use HDMI so I needed to be able to connect 4 HDMI cables. A receiver like that was out of my price range, so I got an Onkyo TX-SR 705 which has 3 HDMI inputs, and I have 1 automatic switch that my PS3 and Xbox 360 share.

I hope you all found this article helpful! Friday, I'll let you know what I've found to be among the best receivers on the market.

Word length digital dünyada bir örnek (sample) gönderilirken kaç digit olarak gönderildiğini anlatır. Evet biraz karışık oldu galiba, konuyu biraz daha açalım:

• 8 bit'lik bir word length 00000000-11111111 (decimal olarak 0-255) arası bir değere sahip olabilir.
• 16 bit ise 0000000000000000-1111111111111111 (decimal olarak 0-65,536) arası bir değere sahip olabilir.
• 24 bit ise tahmin edebileceğiniz gibi çok daha fazla değer içerir. 000000000000000000000000-111111111111111111111111 (decimal olarak yanlış hesaplamadıysam 0-16.700.000) arası bir değere sahip olabilir.

Kısacası her 1 bit artışında çözünürlük ikiye katlanıyor. Yine karışık oldu. Peki fotoğrafçılık diliyle anlatırsak:

Sample Rate bir analog kayıtın digital sinyallere çevrilirken, yani fotoğrafları çekilirken saniyede kaç kere çekileceğine, Word Length ise bu fotoğrafların ne kadar çözünürlüğe (yani netliğe) sahip olacağını belirler. Word Length'e fotoğraflardaki çözünürlüğü gösteren pixels/inch değerleri diye de bakabilirsiniz. Bu değer ne kadar yüksek olursa fotoğraf da o kadar net olur. Aynı şey Audio sinyalleri için de geçerlidir.

Özetlersek:
16bit/44.1kHz => bir analog kayıttan saniyede 44.100 kere sample alınıyor, her sample 16bit yani 0-65.536 değerleri arasında,
24bit/96kHz => saniyede 96.000 kere sample alınıyor, her sample 24bit yani 0-16.700.000 değerleri arasında olabiliyor.

Son zamanlarda bu High Definition kayıtlar şöyle güzel, böyle güzel, enstrümanları tek tek duyabiliyoruz, sanki yanımızda gibi çalıyor, sahnesi o kadar yüksek ki gökdelenler vız geliyor, genişliği ise taa Çanakkale'ye uzanıyor vs.vs. diye bolca yazıp çiziyoruz. Nedeni ise yukarıda anlattığım gibi bu 24bit'lik dosyaların çözünürlüklerindeki müthiş artıştan kaynaklanıyor.

Bilhassa klasik müzikte bu fark daha belirgin olarak ortaya çıkıyor. Dönüşümlü olarak dinleyince 16bit'lik kayıtlar çok yavan geliyor, insanın dinleyesi gelmiyor.

Peki bu High definition sinyaller bilgisayarımıza ne kadar yük bindiriyor derseniz. 2 kanal x 24 bits/sample x 96.000 samples = 4.6 mbit/sec kapasite gerekiyor. USB 2.0/Firewire bağlantılar için fazla bir yük değil, modern bilgisayarların hepsi bu işi hiç zorlanmadan hallediyor.

Işte Word Length'in çok çok basitçe açıklaması bence bu, gerisi ses mühendislerinin alanına girer. Benim bu işten okuyup anladıklarım böyle, yanlış birşey varsa düzeltin.

Today I thought I would talk about the benefits of a good home theater receiver. These days, companies are focusing more on all in one media hubs for your home. Some of the best examples are the current video game consoles. Both the Xbox 360, and the Playstation 3 are great examples of machines that can stream music and videos from your PC, play video games, and play movies all on your TV.

A home theater receiver is the heart of any decent quality home theater surround sound audio system. Home theater receivers perform many important duties as the central hub of your home theater.  Once properly connected to the rest of your audio/video home theater components and home theater speakers, an AV receiver makes it convenient to switch between your audio and video input sources at the mere push of a button or turn of a knob. The receiver can also expand the amount of equipment you can connect to you TV by making it possible to connect everything to the receiver, and then only running 1 connection to the TV. This also makes it much easier to hide the jumble of wires from all of your system components such as your video game consoles, DVD players, and cable boxes.

In addition to A/V switching, a home theater receiver also has built-in surround sound processing whose job is to decode the multi-channel digital surround sound audio soundtracks from Blu-ray Discs, HD DVD discs, DVDs, HD receivers, etc. This means that you will be able to enjoy the new high definition audio codec's like Dolby True HD, and DTS MA giving you a much more movie theater like sound in your home when watching movies.

Lastly, a receiver includes a built-in AM/FM radio tuner, usually with dozens of radio station presets.  Many receivers today are also XM or Sirius satellite radio ready, or Internet radio ready, which means (with additional optional hardware and subscription to service) you'll be able to enjoy unlimited digital radio programming.

The items listed above are just basic reasons for getting a home theater receiver. Tomorrow, I'll give you advice on what to look for in a home theater system, and on Friday I'll list what I think the top receivers for a first time buyer are.

This causes me to wonder: what is the difference? Sure we all know what they look like (Google if you don't), but how can three totally different high-definition cables be so different from one another?

Here's the breakdown:

HDMI versus DVI -- Same thing, only HDMI has audio these days. There have been three versions of HDMI over the years, and now HDMI 1.3 is standard without giving that number any longer. HDMI 1.3 gives you surround sound, whereas the previous ones gave you stereo.

HDMI versus Component -- Component is much better for longer distances. The longer an HDMI cable, the worse quality it becomes. You can go up to 200 feet with a component with no loss, but I've found HDMI will become finnicky even at 10 feet. HDMI is digital, compromised of 1s and 0s so there's no need for gold plates; while Component is analog, so buying gold-plated Component cables is a must.

Component versus DVI -- Component typically includes three video wires, but it also includes the standard White and Red cords. Component gives you audio through these, while DVI never can provide audio. You need an orange Coaxial audio cord or an optical (red light) cord to beat out component, here. Unless you have a Nintendo console with Dolby Pro Logic II, then you're getting a nice, fake 5.1 audio with Component.

PCs: BFG Tech, among the leaders of PC gaming hardware these days, claims that Component, not digital sources, are the best for using PCs. Despite having video cards with DVI and Component connections, it's ironic that the all-digital high-def TVs and the all-digital PCs can find better colors in Component.

Xbox 360/PS3: HDMI barely, barely wins this one. In comparison with two screens against one another, component did everything that HDMI managed. The only difference: slight detail to fog. If you've ever wanted very clear fog, HDMI is ever-so-slightly better. But to be honest, you will never see a difference if you're comparing the two in gaming today.

Blu-ray: This I don't know just yet. Any thoughts?

Save Completed.

Calibrate Your Picture Settings

The first thing you should do after setting up your HDTV is to properly calibrate the picture settings. This will help ensure that you are indeed getting the best HD picture that your new HDTV can give you. The easiest way to do this is to buy a copy of DVE (Digital Video Essentials). This DVD (also available in a Blu-Ray format should you get a Blu-Ray player also) will walk you through the step by step process of how to calibrate the colors, black levels, etc to ensure you are getting the best picture possible.

It's amazing to see how much better you TV looks by using DVE rather than leaving the setting the TV was set to out of the box. It's also much, much more accurate than trying to 'Eyeball' the settings.

Buy a Blu-Ray Player

Obviously, if you don't ever rent or buy movies to watch then there is no point in owning a Blu-Ray player. However, a Blu-Ray player is the only thing right now that can even take advantage of that fancy 1080p display you may have on your HDTV. Television is broadcast at 720p or 1080i, never 1080p. Every Blu-Ray movie is 1080p by default (it is compatible with 1080i and 720p displays, so there is no need to worry about it not working on your HDTV).

Blu-Ray is also the only way you can currently receive the new high definition audio codec's'. Keep in mind though, if you don't have a receiver and instead hook you Blu-Ray player directly to your TV then it will still sound exactly the same as always.

Get a Good Surround Sound System

This will give you the ability to listen to 5.1 or 7.1 channel surround sound on your Blu-Ray movies with all the high definition audio codec's. You need to make sure you do your research before buying a receiver though. Many receivers offer very gimmicky options which you will never need. Also, they may be lacking the options you need in order to enjoy the new HD audio codec's found on Blu-Ray movies. I'll give a full report on what to look for in a home theater system later this week.

Use HDMI Cables

This one is really up to you. Personally, I like HDMI cables because you use only 1 cable for all you audio and video. Also, it gives allows full 1080p signals and all HD audio to pass through it. A third benefit is that it allows all Blu-Ray players to upscale your old DVD's, making them look noticeably better. Using HDMI cables is a must if you are like me and have many things hooked up to your HDTV. It really cuts down on the jumble of wires and chords connecting everything together.

These are just basic optional steps as I stated earlier, but doing the things listed above will greatly improve your enjoyment of your HDTV. Can you think of anything I've missed or have something to add? Let us know!

=> Abi senin DAC kaç basar, pardon yani kaç çalar?
=> 16/44.1 çalıyor hocam.
=> Yapma yaa, abi ben yeni bir DAC aldım, harbi 24/192 basıyor. Insan alırken bir bana sorar yaa. Akşama yarıştıralım mı?

Not: Yukarıdaki hayali muhabbette 44.1 veya 192 denilen şeyler bir audio sinyalinin çözünürlüğünü belirleyen "sample rate" değerleridir. Sinyalin kalitesini belirleyen faktörlerden biri de "word length"dir, onu da bir sonraki yazıda ele alırım.

Şimdi gelin çok fazla işin tekniğine kaçmadan ve basitçe bu "sample rate" dedikleri ne menem şeymiş biraz araştıralım.

Bir kayıt sırasında ADC (Analog Digital Converter) denilen alet kayıttan fotoğrafçılık diliyle "anlık resimler" çeker ve onları dijital olarak hafızada saklamak üzere bir kayıt cihazına gönderir. Bunlara da "sample" denir. Şimdilerde bu iş için bilgisayar hard-diskleri kullanılıyor.

Bu sample'ların hangi sıklıkta olacağı da ses mühendisinin kararı ile olur. Mesela bir CD'de 44.1kHz dediğimiz çözünürlük bu resimlerin saniyede 44100 kere çekilmesinden ibarettir. Niye ille de 44.1kHz derseniz, Nyquist Teorisi'ni bir inceleyin derim.

Sonra biz bu kayıtları alıp DAC'ımızda (Digital Analog Converter) çözdüğümüz zaman, alet bu sample'ları saniyede 44100 kere resim çekilmiş gibi sırayla arka arkaya dizer, birleştirir, analog sinyaller olarak amplimize yollar ve bizde bunu müzik olarak algılarız. Tabii teorik olarak bu dinlediğimiz hiçbir zaman orjinal ses çözünürlüğünde olamaz çünkü çekilen resimlerin arası boştur ve DAC'lar bu eksik bilgileri tahminen doldurur.

Sample rate sayısı ne kadar büyük olursa resimlerin arasındaki boşluklar da o kadar az olur ve aslına yaklaşılır. Aşağıdaki resimde bendeki aynı kayıttan biri 16bit/44.1kHz, biri ise 24bit/96kHz olan iki dosyanın bilgileri var. Birincisinde 9.2 milyon sample varken, ikincisinde bu sayı 20.1 milyon sample'a çıkıyor.

Stüdyolarda genellikle 88.2kHz veya son senelerde de 176.4kHz sample rate kullanılıyor ve sonra da "redbook" standartı olan 16bit/44.1kHz'e düşürülüyor. Bu işleme "dithering" deniyor. Stüdyolarda bu garip ve küsuratlı oranların kullanılmasının nedeni, çevrileceği Redbook standartının katları olmasıdır deniyor. Stüdyo kayıtlarının 44.1kHz'in katları olan 88.2 (2x) ve 176.4kHz (4x) olması, dithering yapılırken (yani çözünürlüğü düşürülürken) kalitenin daha iyi olmasına yolaçıyor(muş). Eğer CD'ye basılmıyacaksa sample rate'in 192.0kHz'e kadar yolu var.

Aşağıda bazı aletlerin sample rate'leri var:

* 8 kHz - Telefon
* 22.05 kHz - Radyo
* 44.1 kHz - CD
* 88.2 kHz, 96.0 kHz, 176.4 kHz, 192.0 kHz - DVD Audio, High Definition Audio

Işte "sample rate"in çok basit olarak açıklaması böyle. Tabii bir kayıtın başarılı olması için daha sayısız başka faktör var. Fakat çözünürlüğün artması, hele bir kayıdı stüdyoda yapıldığı gibi orjinal halinde kırpılmamış olarak yüksek çözünürlükte dinlemek hakikaten çok başka bir keyif. Bu arada benim arşivdeki High-Definition kayıt sayısı artıyor, her gün artan bir keyifle dinliyorum.

Toplu alımlar için diğer arkadaşların da high definition dinlemeye başlamalarını bekliyorum. 4-5 arkadaş beraber alırsak ilk etapta 50 civarında Hi-Def albüm alınabilir diye düşünüyorum.

Siz siz olun yeni DAC alacaksanız "bana ne high definition'dan" demeyin, muhakkak seçiminizi bu 24 bitlik kayıtları destekleyen aletlerden yana yapın. Işler o kadar hızlı gelişiyor ki, bugün yeni teknoloji diye düşündüğümüz aletler çok yakında müzelik olabilir!!!

Ses mühendisi olmadığım için benden bu kadar. Yanlış bilgi varsa da arkadaşlar yorum yazarak düzeltebilir.

Konuyla ilgili olanların da takip ettiği gibi kaynak cihaz olarak bilgisayarlar, Audio Serverlar, USB/Firewire bağlantılı DAC'lar (Digital Analog Converter), High Definition kayıtlar vs. artık geri dönüşü olmayan bir şekilde hayatımıza girdi. Hergün bir firma yeni, ucuz-pahalı bu tür kaynak cihazları piyasaya sürüyor. Bu yeni nesil cihazların kalitelerinin (ki buna mp3 çalıcılar da dahil) hiç de düşünüldüğü gibi kötü olmadığı, hatta çok başarılı oldukları önyargılar kırıldıkça gittikçe daha fazla yazılır çizilir oldu.

Bütün bunlar olurken firmaların karşısına yeni pazarlama problemleri çıktı. Imalatı genellikle Çin'de yapılan bu tür aletlerin fiyatlarını uygun seviyelerde tutabilmek için imalat adetlerinin de büyük olması şarttı. Şimdiye kadar butik imalat yapan çoğu Audio firmasının hedefi az adet, yüksek fiyat ve haliyle yüksek kârdı. Tabii yeni sistemde bu pazarlama stratejisi pek işlemiyor.

Tam tersine çok adet, uygun fiyatlı alım ve satım, değişik pazarlama kanalları, yüzde olarak daha düşük kâr marjı hedeflenmesi lazim. Öztürkçesi bu işte başarılı olunması için sürümden kazanç olması gerekiyor.

Bu tür bir hedef kitle de sadece I-Pod/I-Tunes ahalisi olabilir. Statistiklere göre dünyada 120 milyon kişi I-Tunes kullanıyormuş. Dünyada toplam kaç kişinin PC'lerinden müzik dinlediği ise meçhul. Herhalde 120 milyonun çok üstündedir.

Yeni çıkan DAC, Ampli vs. aletlerin hemen hemen tamamı bu segmente göre tasarlanmış diyebiliriz. Hatta yukarıda ki resimde de gördüğünüz gibi Sherwood firması ön panele I-Pod bile yazmış. Hatta son çıkan "Stereo Mecmuası"nda I-Pod docklu bir High-End Jadis lambalı ampli resmi bile vardı.

Esas hedeflenen ise bu kitleye FLAC gibi lossless formatların daha iyi çaldığını anlatmak ve aynı zamanda ellerindeki düşük kaliteli MP3 dosyalarını daha iyi çalacak şekilde tasarlanmış kaliteli ve uygun fiyatlı aletleri piyasaya sunmak. Mesela yazılanlara göre lambalı pre-katı olan bir ampli, 128kbps MP3'leri daha başarılı çalıyor(muş).

Istanbul'da metroya, vapura veya herhangi bir toplu taşıma aracına binin, gençlerin büyük çoğunluğunun mini MP3 çalarlarından ve kulaklıklarından keyifle sevdikleri müzikleri dinliyor olduklarını göreceksiniz. Yani çok ciddi bir potansiyel müşteri kitlesi mevcut.

Dünyada bu 120 milyonluk kitleden çok küçük bir bölümün, mesela %1'inin fikri değişse bu 1.2 milyon yeni müşteri eder. Rakam müthiş, bakalım bütün bu çabalar I-Pod jenerasyonunun bir kısmını daha kaliteli aletler almaya iknaya yetecek mi?

Tabii yeni çıkan High definition 24bit/96khz'lik kayıtlar ve çok yakında 24/176.4 ve 24/192khz'lik kayıtların internet yoluyla satılacak olması kaliteli müzik dinleyen odyofil kitleyi de CDP'lerinden vazgeçirterek ek olarak bu saflara çekecektir. Belki de yakında 1.124bit/132.345khz'lik kayıtlarda görebileceğiz.(mesela) Teknolojinin bu hızlı gelişmesinde hiçbirşey sürpriz olmayacaktır.

Bekleyelim ve görelim!!! Çok enteresan bir dönemden geçiyoruz, dışarıdan izlemesi zevkli ve öğretici, ama şu anda sektörün içinin çok stresli ve sıkıntılı olduğu kesin.

Sonra iki hafta önce MAC için "Play" diye yeni bir yazılımın çıktığını okudum. Hemen sitesini buldum, bir de ne göreyim? FLAC, Ape, vs bütün lossless formatları çalıyor, "replay gain" fonksiyonu var, arayüzü harika, playlisti var, audio sinyalleri 32 bit olarak işliyor. Yani istediğim herşey var.

Hemen ödünç bir MAC bulup eve getirdim. "Play"i sitesinden yükledim, EMU'nun MAC sürücülerini de bulup kurdum, FLAC dosyalarını MAC'a yükledim ve kabloları da ampliye bağlayıp "hadi hayırlısı" deyip karşısına geçtim.

Ilk dinletiler 16bit/44.1khz FLAC dosyalarıydı ve gayet güzel çalıyordu. Sonra sıra 24bit/96khz dosyalara gelince Foobar'daki gibi detaylı çalmadığını farkettim. EMU kontrol paneline bakınca "sample rate"in hâlâ 44.1'de olduğunu gördüm. Player'dan elle 96khz'e değiştirince ses kalitesi düzeldi.

Sonra aldı beni bir düşünce. E yani sample rate değişimi otomatik olmazsa bu iş nasıl olacaktı? Oturmuş keyifle müzik dinlemeye çalışıyorsunuz, ama aklınız hep parçalarda, acaba bu kaç bit, kaç khz. Bir 24bit/96khz'lik parça gelince hemen yerimizden fırlayıp sample rate'i değiştirmemiz lazım, olacak şey değil. Tek çözüm player'in bunu kensiliğinden algılayıp otomatik değiştirmesi, yoksa bu iş olmaz.

Sonra internette biraz araştırma yaptım, şu sonuçlar çıktı:

Bu dinamik sample rate değişimi Windows uyumlu playerlerin bir kısmında (ASIO'lu Foobar mesela) var ama MAC uyumlu playerlarda I-Tunes dahil hiçbirinde yok. Iddialar çeşitli, bir kısım MAC OS'deki kısıtlamalar yüzünden bunun yapılamayacağını iddia ediyor, bir kısım da biraz uğraşılırsa mümkün olduğunu iddia ediyor.

Yazılımcı olmadığım için nedenlerini tam bilemiyorum, fakat gerçek şu ki şu anda MAC'da bu işlem mümkün değil. MAC kullanacaksanız sample rate'ler 44.1khz'den 96khz'e geçerken (ya da tersi) ayarlamanın elle yapılması gerekiyor. Arşivlerimizde değişik çözünürlüklerin uzun süre beraber dinleneceğini varsayarsak kabul edilebilir şey değil. Foobar+ASIO plugin'i ise bu işi mükemmel çözmüş, hatasız çalışıyor. Aynen pahalı müzik server'larda olduğu gibi. (mesela Linn Akurat DS)

Sonra aklıma geldi, peki dedim sample rate'i hep 96khz'de bırakırsam ne olur acep? Bu seferde 44.1khz'likler güzel çalmadı. Neden olduğunu Benchmark'ın sitesine bakarken buldum. Eğer bir dosyayı orjinal bitrate'inde çalmazsanız "Sample Rate Conversion" yazılımı devreye giriyor, ve ses kalitesini bozuyor. Aşağıdaki grafikte göreceğiniz gibi sample rate'i 48khz'den 44.1khz'e düşürüldüğü zaman sinyallerdeki bozulma açık bir şekilde görülüyor.

Kıssadan hisse : Ben sadece 16bit CD'lerimi diske atar dinlerim diyorsanız sorun yok ama 16bit ve 24bit parçaları karışık dinlemeyi düşünüyorsanız ya MAC'lardan uzak durun, ya da her seferinde elle ayarlamayı göze alın. Alternatif olarak mesela bir gece "Redbook" gecesi, bir gece "High Definiton" gecesi yaparsınız ve ayarlama problemi kalmaz!!!

Benim arşivde 24bit stüdyo master kayıtlar gittikçe çoğaldığından ve bir ondan bir bundan dinlediğimden benim MAC hülyası yine başka bahara kaldı. Halbuki bir Apogee Ensemble DAC alırım diye ne çok heveslenmiştim!!!

"Play" yazılımını yapan arkadaşa da bu düşündüklerimi yazdım, hak verdi ve bakacağını söyledi. Uygun bir player çıkana kadar da bendeniz transport olarak XP+Foobar+ASIO+EMU 0404 USB'ye devam.

Üniversitedeki Teksas'lı hocamın koyu aksanıyla söylediği gibi "if it ain't broke, don't fix it". Öztürkçesi "bozuk değilse, tamir etme" yani iyi çalışan birşeyi kurcalama". Bu tam benim şu andaki durumuma uyuyor.

"Fazla kurcalama keyfine bak"

Okuduğuma göre Stüdyo master kayıtları genellikle 24 bit ve 88.2 / 98 / 176.4 khz çözünürlüğünde yapılıyor. Bu kayıtlar orjinaline sadık kalınarak bire bir WAV veya FLAC formatına çevrilip satışa sunulacak.

Dosyaların ne büyüklükte olduğu yazılmamış. 24/96 kayıtlar FLAC formatında dakikası 22-24mb büyüklükte oluyor. WAV formatı için ise bunu yaklaşık ikiyle çarpın. 176.4khz'lik kayıtların bunlardan oldukça fazla yer tutması beklenebilir.

24/96 kayıtlar dinleyenleri bu kadar etkiliyorsa 24/176.4 kimbilir daha ne kadar fazla çözünürlük sunacaktır. Stüdyo'daki bir tonmeister'in duyduğu çözünürlüğü biz de evlerimizde duyabileceğiz. Dinlemek için sabırsızlanıyorum doğrusu.

Bu gelişim hızıyla yakında 32bit'lik kayıtların çıkması da uzun sürmeyecektir herhalde.

Not: Linn firmasının açıklamasına göre Stüdyo Master parçaların satışları gayet iyi gidiyormuş. Bu sonuç da kopya korumasız internetten müzik satmanın en büyük karşı argümanını fos çıkaracak gibi. Hadi hayırlısı diyelim.

HD Tracks (16 bit FLAC & yakında 24 bit Stüdyo Master)

Linn Records (16 bit FLAC & 24 bit Stüdyo Master)

Gimell (16 bit FLAC & 24 bit Stüdyo Master)

Music Giants (16 bit FLAC & 24 bit Stüdyo Master)

Itrax (16 bit FLAC & 24 bit Stüdyo Master)

Pristine Classical (sadece 16 bit FLAC)

Minddawn (sadece 16 bit FLAC)

Reference Recordings

Bowers & Wilkins

Şu anda fiyatlar çok yüksek görünsede çok yakında düşecektir. CD'ye basma, kapak, nakliye, stok maliyeti, kdv, perakende kârı, yüksek vergiler vs.vs. olmadığı için fiyatların kısa süre içinde aşağı doğru gitmesi çok olası. Satışlar biraz canlanınca da paranın kokusunu alan firmalar arşivden bol miktarda uygun fiyatlı Stüdyo Master kayıdını piyasaya süreceklerdir.

Dosya büyüklükleri de ürkütmesin. Kotasız ve hızlı ADSL bağlantınız varsa ve karşıdaki firmanın da hızlı bir hattı varsa, (ki hepsinin vardır) bir Hi-Def albümü 80-100 dakika civarında indirebiliyorsunuz. Yani 100mb'lık bir Hi-Def FLAC parçası için 10 dakika, 25mb'lık 16bit FLAC parçası için de 2.5-3 dakika yetiyor. (200-220kb/sec civarı indirim hızıyla)

“Flash Get” gibi bir “Download Manager” kullanırsanız dosyaları seçip otomatiğe bağlayın, sırayla kendi kendine indirsin. Hatta benim yaptığım gibi ayarlayın, gece herkes yattıktan sonra indirmeye başlasın, sabaha karşı işi bitince de PC'yi kapatsın.

Bu arada hiç günışığı görmemiş kayıtlar da piyasaya çıkmaya başladı. Mesela bendeki 1960 yılından ve hiç CD'ye basılmamış Hi-Def canlı klasik müzik. Ya da geçen gün internetten indirdiğim, Çek Radyosu tarafından 16bit FLAC olarak ücretsiz paylaşıma açılan nefis “Bach Brandenburg Concertos” konser kayıtları gibi. Müzikseverler için çok değişik alternatifler ortaya çıkıyor, kimbilir başka daha neler çıkacak.

Yani işe neresinden bakarsanız bakın çok enteresan.

http://www.highdeftapetransfers.net/...listcategories (24 bit Studio Master) (bu benim kullandığım site)

http://www.hdtracks.com (16 bit FLAC, yakında 24 bit Studio Master)

http://www.linnrecords.com (16 bit FLAC, 24 bit Studio Master)

http://www.gimell.com (16 bit FLAC, 24 bit Studio Master)

http://www.musicgiants.com (16 bit FLAC, 24 bit Studio Master)

http://www.itrax.com (16 bit FLAC, 24 bit Studio Master)

http://www.pristineclassical.com (sadece 16 bit FLAC)

http://www.mindawn.com (sadece 16 bit FLAC)

High-Def dinleyen arkadaşlar çoğalınca da artık bir "High Definitionsevenleri Batmaktan Koruma, Kollama, Imece ve Yardım Derneği" kurarız.

Not: Ben bu Hi-Def parçaları nasılsa daha yaygınlaşmadı, boşuna heveslenmeyeyim diye arada bir dinliyordum. Son dinletiden sonra evde sıkça çaldım, sonra 16bit FLAC'lara dönünce işin tadı kaçıyor. Hi-Def arşivine ağırlık vereceğiz, başıma iş aldım galiba. Keşke dinletiye gitmeseydim!!

Kısaca özetlersem alet pahalı ve başarılıydı, beklendiği üzere pırıl pırıl ve üst düzey bir ses sundu. PC bağlantısını alıştığımız USB veya FW bağlantıları yerine Ethernet üzerinden alıyor. Ethernet'in bir özelliği USB'deki gibi 5m maximum kablo kısıtlaması olmaması. Yanlış hatırlamıyorsam 25-30m'ye kadar uzunlukta kablo kullanılabiliyor, yani isterseniz PC'nizi alıp rahatça evin başka bir köşesine koyabilirsiniz. Kontrolü ise PC veya "UPnP" uyumlu bir herhangi bir aletle yapabiliyorsunuz. Dinletide mesela dokunmatik ekranlı bir Nokia kullanılıyordu ve kablosuz kontrol sağlıyordu.

Sistem komple Linn idi. CDP, Akurate DS, Akurate Ampli ve hoparlör. Dinletide aynı parçayı üç ayrı formatta dinledik. CDP'den, bilgisayardan Akurate DS yoluyla "16bit/44.1khz FLAC" ve "24bit/96khz High definition FLAC". CDP olarak Linn'in üst seviye bir aleti kullanıldı. Genel kanı High Definition kayıtın uzak ara en iyi olmasıydı. Sahne, gövde, detaylar vs.vs. tartışmasız en iyiydi. CD'den rip edilmiş 16/44.1 FLAC ikinci, CD'nin kendisi ise en son sırayı aldı.

Hi-End'de CD'lerin tabutuna son çiviyi çakacak, herhalde Master Tape'lerden çevrilmiş 24/96 "high definition" dosyalarının yaygınlaşması olacaktır. Hi-Def dosyalar bir CD'nin (16bit/44.1khz) hiçbir zaman veremeyeceği kaliteyi veriyor. Daha önce de yazmıştım, ben 16/44.1 FLAC ve 320kbps MP3 dosyaları arasındaki farkı duyamıyorum, ama 16/44.1 ve 24/96 FLAC dosyaları arasındaki farkı zorlanmadan duyabiliyorum. Bu farkı kulaklarıyla duyan bir Odyofilin fikri anında değişecektir. (if you go black, you never come back)

Bu süreçte Hi-End CDP'ler ve transportlar sizlere ömür olabilir. Zaten Linn yetkilisi de CD'lerin fazla ömrünün kalmadığını düşündüklerini, onun için firma olarak önceliklerini bilgisayar uyumlu aletlere vereceklerini açıkça belirtti.

Sonra akşam eve gelince sıcağı sıcağına bendeki high definition parçaları, orjinal CD'lerden çevrilmiş parçalarla küçük bir karşılaştırmalı test yaptım. Aşağıdaki resimde göreceğiniz gibi Stravinsky 24/96 FLAC , Shoenberg ise 16/44.1 FLAC idi. Bendeki Hi-Def kayıtlar 1960'lardan kalma master tape'lerden derlendiği halde çok başarılıydı. Öteki dinlediğim parça ise (Shoenberg) orjinal Deutsche Grammophon CD'sinden benim çevirdiğim bir FLAC dosyasıydı, yani kaliteli bir kayıttı. Ona rağmen arada bariz fark vardı. Yeni teknoloji ve aletlerle yapılmış master tape'ler herhalde daha da başarılı olacaktır.

Properties pencerelerinde göreceğiniz gibi iki parçanın uzunlukları birbirine yakın olsa da 24/96 dosyanın büyüklüğü 112mb. 16/44.1 dosya ise sadece 22mb. Çözünürlük ise "3.036 kbps"a karşı "701 kbps". High-Definition formatlar daha fazla CPU gücü ve disk alanı gerektirse bile, artık herşey o kadar uygun fiyatlara indi ki, satın almak problem olmaktan çıktı.

Geleceğe hoşgeldiniz. Çoğalan siteler vasıtasıyla (benim bildiğim 5 site var) High Definition kayıtları internet yoluyla oturduğumuz yerden satın alıp indirebileceğiz. Bu arada gözümüz gibi baktığımız arşivimizi yeniden Hi-Def olarak düzmek de cüzdanımızda büyük bir delik açacak gibi görünüyor. Batmamak için imece kaçınılmaz görünüyor!!

Bu formatlar ve çözünürlükler arasındaki geçişlerde DAC ve Player'ın ayarlarının da otomatik değişmesi gerekiyor!! Çok önemli bir konu, yoksa her parçada 16bit-24bit diye elle ayar yapmak lazım ki, olacak şey değil. Linn dinletisinde aklıma gelmişti ve Adnan Bey'e sormuştum. Linn software'i parçanın kaç bit, kaç kHz olduğunu algılayıp değişimi otomatik yapıyormuş, yani problem yok, düğmeye bas ve unut. Peki öteki DAC''lar nasıl acaba?

Sonra eve gelince baktım, bendeki EMU ve Foobar player eğer ASIO plug-in kullanılırsa bu geçişleri Linn gibi otomatik yapıyor, yoksa yapmıyor. Aşağıdaki resimlerde ASIO kullanılıyor ve dikkat ederseniz EMU'da "sample rate" fonksiyonu elle ayarlanamıyor, deaktive edilmiş. Foobar kontrollerinde ise "Output Data Format" düğmesi aynı şekilde deaktive edilmiş. Demek yazılım çözünürlüğü kendi algılayıp ayarları otomatik değiştiriyor. En alttaki resimde ise ASIO kullanılmıyor ve elle ayar mümkün.

Stüdyo kayıtlarının hemen herzaman 24 bit yapıldığı ve ASIO'nun da endüstri standardı olduğunu düşünürsek Pro-Audio DAC alacakların fazla problemi olmayacaktır ama, siz yine de alırken satıcıya muhakkak sorun.

Kendi özel yazılımları olmayan ve işletim sisteminin driverlarını kullanan USB DAC'larda buna nasıl çözüm buldunduğunu bilmiyorum. Daha doğrusu firmalar böyle bir olasılığı düşündüler mi, onu da bilemiyorum. Eski tasarımların bir kısmı 24bit'i de desteklemiyor olabilir. Almadan önce dikkatle araştırmakta fayda var.

Dikkatimi çekti, ünlü Lab47 Shigaraki DAC sadece 16bit çalabiliyor. Yani bu model sizlere ömür olmak üzere. Yine Hagerman'ın bütün DAC'ları içerde 24bit upsampling yapıyor ama input sadece 16bit. USB olmayan harici DAC'ların ise spec'lerine bakmak lazım, CD transportlarla çalmak üzere tasarlandıkları için sadece 16bit Redbook standartlarına uygun olabilirler. Dikkat edin 24bit upsampling yapabilir, ama bizim istediğimiz "data input" kapasitesinin 24bit/96khz olması.

Bu şekildeki bütün DAC'ların High-Definition Audio için yeniden tasarlanması gerekiyor. Kimbilir bu şekilde kaç ürün var, değişimlere uyamayan firmalar açısından durum vahim. Yeni DAC alacaklar çok dikkat etsin derim.

Yine çok önemli bir nokta da volume eşitlenmesi.(Replay Gain) Benim gibi karışık müzik dinleyenlerin başbelası, parçalar arasındaki volume farkları. Her seferinde volume ayarlamaktan insan helâk oluyor. Replay Gain'le bütün parçaların volume seviyesi 89db'e ayarlanıyor ve nadiren volume değiştirmek gerekiyor.

Replay Gain önce dosyaları tarıyor, sonra her dosya için özel küçük bir bilgi ekliyor ve (çok önemli) dosyayı değiştirmiyor. Player ise çalma anında bu ek bilgiyi gerçek zamanlı kullanıp sesi ayarlıyor. Istediğiniz anda da bir tıklamayla eki silip dosyayı orjinal hale getiriyorsunuz. Player yazılımı seçerken de "Replay Gain" fonksiyonunu desteklemesine dikkat edin.

Bu iki önemli noktayı yazayım dedim, yenileri aklıma geldikçe eklerim. Tabii bu yazdıklarım PC ve Hi-Def Audio isterem diyenlere, yoksa eski sistem devam.

1. EAC (Exact Audio Copy) CD'leriniz hatasız diske kopyalama programı

2. Foobar2000 hertürlü audio formatını 32bit dahil çözünürlükte çalabilen bir player

EAC Ayarları

Foobar Ayarları

Foobar Program dosyaları

Estes drivers suportam todas as séries ALC de chipsets áudio desde o ALC100 ao ALC861. Esta série Realtek High Definition Audio também traz novas alterações para sistemas Linux.

Download

Download as: Word, XPS, PDF.