Etrafımızdaki her türlü olayda kullanılan, 1763'de Thomas Bayes tarafından Royal Society dergisinde 'Essay towards solving a problem in the doctrine of chances' (rastlantısallık doktriniyle problem çözümü) makalesiyle ortaya konan ve sonrasında Pierre Simon Laplace tarafından geliştirilen ve çağdaş yaşamın içine dahil edilen olasılık kuramı...

Raslantısal bir olayın gözleminden önce, öne sürülen varsayımlara ilişkin olasılıkların değerlendirilmesine dayanan bu istatiksel çıkarım yöntemine örnekler verirsek;

Orhan pamuk'un, Nobel ödülü alma olasılığı %68'dir. piyasanın kar romanının talepleri karşılama olasılığı ise ;

1- nobel alırsa %55
2- nobeli alamazsa %90'dir.

buna göre 'kar' romanın zamanında talebi karşılama olasılığı nedir?

cevap bayes kuralıyla hesaplanır ve %66 olarak bulunur.

daha içimizden bir örnek verirsek;

herhangi bir blog'daki girdilerin %70'i ansiklopedik bilgilerden, %30'u ise geyik girdilerden oluşmaktadır. ansiklopedik bilgilerin %83'ü kurallara uygunken, geyik girdilerin %63'ü kurallara uygundur. 'rasgele' bir girdi seçilmesi halinde ise girdinin kurallara uygun olduğu gözüküyorsa, bu girdinin geyik girdi olma olasılığı nedir?

cevap: %25'tir.

bayes kuramının oldukça geniş bir alana hitap etmesine örnek olarak, pazarlamada, tüketici analizlerinde, siyasi ya da sektörel stratejik kararlar alınmasında, savaş stratejilerinde, yazılım teknolojisinde, hukukta, suçlu tespitinde, tıpta, fizikte, kimyada, biyolojide, şifreleme güvenliğinde veya bir online yemek sitesinden sipariş verdiğinizde ya da köşedeki marketten siparişlerinizde, kargo alımlarınızda hep şirketlerin sizin evde olup olmadığınıza, kredi kartı ile ödeyip ödemediğinize veyahut sizin gerçekten alıcı olup olmadığınıza dair maliyet analizi yapıp buna göre fiyatlandırma stratejisine giderek ulaşım giderlerini fiyata dahil etmesinde kullanılan yöntemlerden biri olarak örnek verebiliriz.

bayes kuramının önemine ilişkin iki tarihi örnek verirsek ise, ingiliz matematikçi alan turing'in nazilerin enigma şifresini çözmesinde kullanılması, bir diğer örnek ise, kalp krizlerini %50 oranında azalttığını öne sürerek bir ilaç ürettiğini iddia eden bir ilaç şirketinin aslında risk olasılığının yanlış olduğu yine bayes kuramıyla gösterilmiştir.

Kanada’nın Toronto kentinde tadilat yapılmakta olan eski bir evin duvarında, 1925 yılının gazetesine sarılmış ve mumyalaşmış bir bebek cesedi bulundu.

Yerel basının bildirdiğine göre, tadilatı yapan müteahhit Bob Kinghorn, "Eski bir evin duvarında para, antik eşya gibi bazı şeyler bulmayı umabilirsiniz, ama asla bir bebek değil" diye konuştu.

Tadilat çalışmaları sırasında duvardaki delikte, 12 Eylül 1925 tarihli bir gazeteye sarılmış ana rahmi pozisyonundaki bebeği fark eden Kinghorn, Toronto Star gazetesine yaptığı açıklamada, "Gerçekten hüzün verici... Ancak olumlu tek tarafı, bebek gerektiği gibi toprağa verilebilecek" dedi.

Müteahhit Kinghorn, bebeğin duvara gömülmeden önce annesinin de öldürülmüş olabileceğini söyledi.

Bebeğin ölüm tarihi konusunda spekülasyon yapmak istemeyen yerel yetkililer, cinayet soruşturması başlattı.