İnsanlık medeniyetinde meydana gelen tüm gelişme ve ilerlemeler, zıtların ortya çıkıp biribirileriyle çatışmaları ve neticede yekdiğeriyle imtizaç edip bütünleşmeleri sonunda doğar. Bütün tarih dönemleri, haddi zatında bir bütün, şayaşan bir varlıktır. Siyasi, iktisadi, medeni, ahlaki, ilmi, akli ve dini bütün beşeri nazariyeler, bu tarih dönemi içerisinde muayyen bir seviyede bulunurlar ve bunlar arasında tenasüp, uygun ve sağlam bir birlik vardır. Öylek ki, bütün bunlar, bu yaşayan bünyenin sanki muhtelif uzuvları veya içlerinde bu tarih devrinin ruh gibi dolaştığı zamansal bir bütündür.

Bu tarih sürecini yönlendiren beşeri prensip, nazariye ve düşünceler, insanlık medeniyetinin takat ve gücünü zirve noktaya ulaştırdıkları zaman, bu aynı sürecin kucağından, zirveye ulaşmış bulunan bu medeniyete karşı, bir müddettir emeklemekte olan ve nihayet gelişi; olgunlaşan düşman bir medeniyet terkibi zuhur eder. Yani, ortaya çıkan bu yeni fikir, eğilim, nazariye ve prensipler topluluğu, kendi kendini zevale sürükleyen bu devrin (sürecin) tabii iktizasından doğar ve mecut eski görüşlerle çatışmağa başlar.

Eski ile yeni arasındaki bu amansız çatışma, bir müddet devam eder... Neticede, bu ikisi arasında, bazı görüşleri kabul ve bazılarını reddeden bir imtizac meydana gelir ve böylelikle varlık alanına, eski ve yeni unsurların karışımı yeni ve çağdaş bir medeniyet çıkar. Böylece, dünyaya yeni bir tarih dönemi hakim olur.

Sonra, bu yeni dönemin ruhu ilerleye ilerleye zirveye ulaşınca, tarihe karışmış bulunan önceki eski dönem gibi, bunun kucağından da, kendisine karşı yeni bir düşman çıkar ve bu ikisi arasında inanç çatışması alevlenir. Bu çatışma sonunda, bundan önce olduğu gibi, yeniden ve eskiden bazı unsurlar bir araya gelerek ve bazıları atılıp tasfiye görerek, bazıları da alınıp kabul edilerek yeni bir medeniyet çığırı doğar.

Kademe kademe meydana gelen bu gelişmeye Hegel Diyalektik Gelişim (cedeli ameliye) adını verir. O’na göre, tarih sahnesinde, mantıki mücadeleler, zincirleme bir şekilde sürer gider. Bunun gereği olarak, önce tez meydana gelir; sonra bunun karşısına antitez çıkar. Tez-antitez mücadelesi uzayınca, Akl-ı Külli (yahut alemşümul Ruh) bunların arasını sulheder; yani, birinden bazı şeyler, diğerinden de bazı şeyler alarak bunlardan ortaya bir sentez çıkarır. Bu medeniyet sentezi, biraz gelişip ilerleyince tez’e dönüşür ve karşısına antitez çıkar. Aralarında bir müddet çatışma devam ettikten sora, varlık sahnesine yeni bir sentez çıkar. Ve bu, böylece devam eder gider...

Hegel nazariyesine göre diyalektik gelişim, külli ve ictimai bir ameliyedir. Diğer bir deyişle, bütün üniteleri ve dallarıyla insanlık medeniyyeti, her tarih çağında, diri bir vucut veya yekvucut bir varlık mesabesindedir. Kişiler ve kişilerin meydana getirdikleri gruplar da, bu vücudun aza ve parçaları mesabesindedir. Bu sebepten, herhangi bir fert veya grubun, bulundukları çağdaki toplumun medeni karekter ve umumi ruhundan kurtulmaları ve ayrı kalmaları mümkün değildir. Binaenaleyh, ne kadar büyük olursa olsun ve ne kadar üstün ve parlak şahsiyete sahip bulunursa bulunsun, bir kimse, bu şümullü çatışmada, ancak, satranç tahtasındaki piyonlardan biri mesabesindedir. İnsanlık tarihinin kabaran nehrinden taşan suları ve baskınları esnasında, mücerred fikir azametle ayağa kalkar ve hükümdar haşmetiyle hiçbir engel tanımadan beşer hayatının cerayan ettiği sahnede yürür. Evvela tez’i sonra da antitez’i takdim eder. Sonra da, sentez yoluyla aralarında sulh yapar. Külli Akl’ın veya Cihanşümul Ruh’un enteresan hallerinden biri şudur ki, O, insanlara, hayat sahnesinde önemli roller, yani, yönetici ve kahramanların rollerini oynadıklarını ilham eder; onları kaldırır ve kışkırtır. Hakikatte ise Külli Akıl kendi zatını tamamlamak için onları piyon olarak kullanır.

Karl Marks ise, diyalektik gelişme nazariyesini Hegel’in bu felsefesinden çıkarmıştır. Şu kadar var ki, Hegel nazariyesinin özü olan ruh veya fikir tasavvrunu Marks, diyalektik gelişmesine almamıştır. Dolayısıyla, tarihi gelişmenin sebebi olarak, sadece maddi ve iktisadi faktörleri göstermiş ve şöyle demiştir:

“İnsan hayatında yegane önemi haiz olan şey, iktisat (Ekonomi)’tır. Tarihin her döneminde, insanlık medeniyetinin hakiki çehresini belirleyen ve şekillendiren ekonomidir. Kanunlar, ahlak, din felsefe, ilmi ve teknik, hülasa diğer insani düşünce ideolojilerinin hepsi, o dönemde sosyal hayatta hakim bulunan iktisadi sistem’in etkisiyle veyahut da bu ekonomik düzeni tutturmak ve devam ettirmek maksadıyla oluşurlar.”

Marks’a göre tarih süreci içerisinde meydana gelen bu diyalektik gelişme şu şekilde olur:

“Toplumda herhangi bir sınıf, üretim yollarını tekeline alınca, diğer sınıflar, ihtiyaç içinde kıvranmağa başlar. Bu hal, birtakım krizler doğurur. Sonunda fakir halk tabakaları, yeni bir ekonomik üretim düzeni ve kendi yararlarına daha uygun bin mülkiyet nizamı gerçekleştirmek için harekete geçerler. Bu, diğer bir ifadeyle, mevcut eski sisteme (Tez’e) karşı çıkan bir antitez, yahut da, mevcut sistemin kucağında doğup büyüyen bir düşmandır. İşte o vakit, ikisi arasında (tez-antitez) çatışma başlar. O anda hakim bulunan kanunlar, din, ahlak ve düşünceler, bu çatışmada, toplumdaki mevcut eski düzeni korumak için mücadele verirlerken, mevcut ekonomik düzeni değiştirmek için doğmuş ve birikmiş olan yeni kuvvetler de, eski sistemin kanuni, dini ve sosyal bütün değerlerinini yere çalmak için mücadele verirler ve o arzu ettikleri yeni iktisadi düzene uygun bir sistemi, eskinin yerine kaim kılarlar. Bu sınıfsal çatışma, bir müddet kıyasıya devam eder. Nihayet toplumda hakim bulunan ekonomik sistem ortadan kalkar. Onun ortadan kalkmasıyla, onunla birlikte, mevcut kanuni, dini, ahlaki ve felsefi tüm eski değerler de, ister istemez yerlerini yeni tasavvur ve değerlere bırakırlar.”

Marks’ın tarihe getirdiği maddeci yorum işte budur. O’nun bu yorumu, tarihi maddecilik veya diyalektik materyalizim diye meşhurdur. Marks’a göre, geçim vasıtalarını hazırlama ve bunları yaygınlaştırma meselesi, insanlık medeniyetinin tedrici gelişmesinin ve insanlık tarihinde meydana gelen değişme ve inkılapların temel mihveridir. Marks’ın nazarında, insanlığın hayat değirmeni işte bu mihver etrafında dönmektedir. Ve bu mihverdeki muharrik güç, sınıf çatışmasından doğan kuvvettir. Din, ahlak ve beşer medeniyeti için, değişmezlik ve bizatihi doğruluk, gerçeklik gibi mutlak sıfat ve özellikler söz konusu değildir. Aksine, insan, öncelikle kendi yararları ve iktisadi çıkarları doğrultusunda hareket eder. Bunun hemen ardından da, tabi olduğu bu yolu genişletmek, sağlamlaştırmak, bu yolu başarıyla sürdürmek ve onun doğruluğunu diğer insanlara isbat etmek için yeni bir din, yeni bir hayat felsefesi, bir düşünce sistemi ve nazariye yaratır. Toplumda, kendi ekonomik yararlarına uygun başka bir yol bulmuş olan bir sınıfın, önceki iktisadi düzeni ve bu düzenin temelleri olan dini, ahlakı, kanuni ve medeni tüm tasavvur ve değerleri bırakıp, bunların yerine kendi ekonomik çıkarlarına uygun yeni inanç ve prensipler icad etmesi, hem akla hem yaratılışa uygun bir keyfiyettir. Marks, daha da ileri giderek şöyle der:Şahsi ve maddi çıkarlar mücadele vermek yaratılışın bizatihi gereğidir ve insanlığın tarihi gelişiminin tek yolu, muhtelif insan sınıflarının maddi ve şahsi çıkarları için biribirleriyle çatışıp boğuşmalarıdır. Çünkü, bugüne dek, insan, yekdiğerleriyle çatışmaksızın hiç bir tarih merhalesi katetmiş değildir. Bugün dahi, tarih merhalelerini aynı mücadele ve boğuşmayla katetmek mecburiyetindedir. Fertleri biraraya getirecek ve onları birleştirecek bir esas nokta varsa o da, onların sırf iktisadi çıkarlar uğruna birleşmeleridir. İşte böyle bir esas etrafında birleşenlerin, özel bir sınıf oluşturarak, kendilerine muhalif diğer bütün sınıflarla savaşmaları şarttır.

Burada, Hegel ve Marks nazariyelerini enine boyuna tenkit edecek değiliz. Burada bizim belirtmek istediğimiz şudur:Bu nazariyeler, çağımızda ilim adamlarının din, ahlak, medeniyet ve sosyal hadiselere bakış açılarını temelden çarpıtmış ve yanıltmıştır. Şöyle ki, Hegel felsefesine tutulmuş olanların kafalarına şu iki husus iyice yerleşmiştir:

1- Herhangi bir tarih çağında tüm unsurlarıyla medeniyet bir bütündür ve bir ayniyet arzeder. Herhangi bir asırda mevcut bulunan ahlak, kanunlar, din, ilim, felsefe, sanat ve devletler arası ilişkilerin tümü, aslında, o dönemin ictimai tabiat yahut evrensel ruh’unun değişik görüntüleridir.

2- Herhangi bir medeniyet, olgunlaştığı, boyutları iyice belirdiği ve kemalin zirvesine ulaştığı vakit, bu medeniyetin içinden, yeni görüş, düşünce, nazariye ve tasavvurlardan ibaret yeni bir sistem doğar ve varlık alanına çıkarak eski fikir ve nazariyelerle mücadeleye koyulur. Bu mücadele, eski medeniyetin faydalı ve işe yarayan unsurlarıyla, işe yaramayanlarının yerine, yararlı olan yeni görüş ve nazariyeleri içinde bulunduran yeni bir medeniyetin hayat sahnesine çıkmasına kadar devam eder.

Bu şu demek olur ki, zihnine bu iki nokta yerleşen kimsenin, üzerinden birkaç asır geçmiş bulunan, yani, kökü birkaç asır öteye uzanan bir doktrin veya akideye inanması, yahut da inandıysa bu imanını devam ettirmesi mümkün değildir. Buna göre, böyle birine mesela İbrahim, Musa, İsa ve Muhammed (s.ı.v.) hazeratını anlatacak, onların talimatından bahsedecek olsanız, size o kimse kat’i olarak şu karşılığı verecektir.

“Onlardan her biri, kendi zamanlarının insanlarıydılar ve yaşadıkları devirlerde hakim bulunan medeniyet tez’lerine karşı antitez’lerle çıkmışlardı. Ki, aslında onların antitezle karşı çıktıkları o medeniyetler de, daha önceki medeniyetlerle mücadele vererek ve o medeniyetlerden bazı şeyleri alıp, bazı şeyleri atarak meydana gelmiş olan sentezler’di. Bu peygamberlerden sonra da insanlık medeniyeti birçok merhaleler katetmeğe devam etmiş, nihayet içinde yaşadığımız zamana ulaşmıştır. Biz bu şahsiyetlere, medeniyetin gelişmesi ve ilerlemesine olan üstün katkı ve hizmetlerinden ötürü takdir ve hürmetlerimizi takdim eder ve onları ulularız. Lakin, bu demek değildir ki, biz geriye döneceğiz ve günümüz medeniyet tezine karşı, çağlar öncesi eskimiş bir antitezle karşı çıkacağız!Bu doğru olmaz.”

Bu iki fikri, Hegelciler gibi Marksistler de kabul ederler. Şu kadar var ki, Marksistler, Hegelcilerden ayrı olarak, bir üçüncü fikre daha saplanmışlardır ki, o da şudur:

3- Tarihin harhangi belli bir döneminde mevcut bulunan görüşler, dini, ahlaki ve kanuni tasavvurlar, ancak o asırda hakim bulunan iktisadi düzen’den doğarlar. Ve bütün bu tasavvur; prensip ve kanunlar, ancak o devrede egemen bulunan iktisadi sistemi korumak için ortaya konurlar.

Binaenaleyh, Marksistlerin bu düşüncelerinin mantıki sonucuna göre, üretim şekilleri ve geçim kaynakları değiştikçe, bütünüyle din, ahlak ve kanunlar da değişir. Çünkü bu düşünce ve değerler, eski ekonomik düzene ayak uyduracak biçimdeydi; bu sebeple yeni sistemin ruhuyla uyuşamazlar.

Şimdi soralım: Marksizme inanan bir kimse, aynı anda, kökü asırlar öncesine uzanan dini veya şer’i bir doktrine, yahut da ahlaki bir nizam inananabilir mi?

Bir ara, komünistlerden biri şu başlıkla bir makale yayınlamıştı:

“Komünizim’de ne aradık ta bulamadık?”

Adı geçen makalesinde yazar, İslamla komünizm arasında hiçbir çelişkinin bulunmadığını isbat etmeğe çalışmıştı! Onun tipinde, bu görüşün doğruluğunu söyleyen daha niceleri vardır. Ben onlardan, önce Marksın Tarihi maddecilik teorisini ve bunun mantıki neticelerini iyice okuyup araştırmalarını, sonra da düşünmelerini istiyorum:

“Bir Mraksistin, aynı zamanda bir müslüman olabileceğini söylemenin imkanı var mı?”

Şüphesiz ki, dilediği inancı seçmesi herkesin hakkıdır. Binaenaleyh, eğer onlar Marksın nazariyesinin doğruluğuna inanıyorlarsa, inansınlar. Lakin, bunun yanında, onların basiretli ve dikkatli olmaları, herhangi zihni bir çıkmaz ve hataya düşmemeleri de icabeder. Fakat, onların bir akideye inanmaları, sonra aynı anda buna zıt başka bir akıdeye iman etmeleri gösteriyor ki, onlar zihni bir hata ve çarpıklık içerisindedirler. Bu ise, esef verici bir durumdur.

Gerçekten, Hegel de Marks da, gerçeği bulmak ve keşfetmek istemişlerdir. Lakin, her ikisi de çarçabuk başarısızlığa uğramışlardır. Gerçekte, her ikisi de hakikat’ten sadece küçük bir parçayı buldukları halde, bunu kamil hakikat’mış gibi sunmağa çalıştılar. Onlar, bu çabalamaları sonunda, onarılmaz büyük hatalara düşerlerken başkaları için de, hata ve yanlışlardan ibaret bir ağ örmüşlerdir ki, sayısız insan, hala onların bu dalalet ağına düşüyor ve bu düşüncelerin kurbanı oluyorlar.

Hegel’in tarih felsefesinde, yakalayabildiği tek doğru şudur:

“Tarih boyunca insanlık medeniyetinde meydana gelen tüm ilerlemeler, önce zıtlar arasındaki harp, sonra da bu harp sonrası yapılan sulh’tan doğmuştur.”

Lakin Hegel, bu tek doğrusunu, bir sürü sakat görüşlerle karıştırarak, çoğu havada duran direkler üzerine nazariyesini kurmuştur. O’nun, “Allah alemin ruhudur.” “Allah, kendi zatını geliştirmek ve kemale ulaştırmak için, insanı araç olarak kullanır. İnsanlık medeniyetinin gelişme tarihi, Allah’ın, olgunlukta zirveye ulaşmak için giriştiği bir yolculuktan başka bir şey değildir.” gibi görüşleri, doğruluğunu ne yerde ve ne de gökte kimsenin ispat etmediği ve insan aklının ve gönlünün yatmadığı sakat ve çürük nazariyelerdir.

Sonra, O’nun, “İnsan, tarih sahnesinde, şuuru, ihtiyar ve iradesi olmayan robot bir temsilciden ibarettir ve insanlar arasına zıt fikirler atarak onları önce biribirleriyle vuruşturan, sonra da aralarını sulherek ortaya yeni fikir ve tasavvurlar atan Allah’tır.” şeklindeki nazariyesi de, yine hiçbir doğru temele dayanmayan ve hiçbir ilmi hakikatçe desteklemiyen bir zan ve vehimdir.

İşte bunlar, Hegel’in, tarih felsefesini bilmeceye çeviren temel hatalarıdır. Gerçi biz, O’nun diyalektik nazariyesi’ni iyice gözden geçirdiğimizde, bazı doğru tesbitlere rastlarız; fakat orada kıyas ve tahmin unsuru, tarihi olaylarla istişhad unsuruna galebe çalar, Hegel, “Tarih boyunca, zıt fikirler arasında çatışmalar sürüp gitmiştir ve çatışmalar sonucu, zıtlar arasında meydana gelen sulh, bu zıt fikirlerden, ortaya medeniyet sentezi çıkarmıştır.” derken, doğruyu söylemiştir. Nevar ki, bizzat kendisi, mes’elenin hakikatini anlamak, gerçekte aralarında çatışma olan zıtların hangi çeşit zıtlar arasında sulhu sağlayan etkenleri tesbit etmek ve bu sulhun neticesinde bizzat kendi düşmanını kendi kucağında besleyen yeni medeniyet sentezini varlık alanına çıkaran hakiki sebebi idrak etmek için, ciddi bir çaba sarfetmemiş ve kendini yormamıştır. Ve Hegel, sözünü ettiği bu diyalektik gelişme’yi ciddi ve yeterli bir şekilde tahlil edeceği yerde, bu nazariyesini, bizzat kendisi ancak kuşbakışı gözden geçirmiştir. Tıpkı, kent üzerinde uçarken, şehri gözden geçiren bir kuş gibi!

Karl Marks’a gelince, Hegel’de az da olsa bulunan derin görüşlülük ve ufuk genişliği O’nda hiç yoktur. Şöyle ki, O, herşeyden evvel insanın yaratılışını, yapı ve terkibini anlamak istememiştir. Bundan dolayı da, insanın sırf geçim kaynak ve yollarına muhtaç olan bedeni varlığına, yani onun diğer hayvanlarla ortak olan hayvani tarafına bakmış, bu harici kapsül içinde yaşayan iç varlığı, yani esas insanı görememiştir. Ondaki hayvan dış bünyenin, insanın gerçek yönü olan iç varlığı elinde, sadece bir araç olduğunu, insanın hakiki yönünü ve özünü teşkil eden bu iç yapının, onun kapsülü mesabesindeki dış varlığından (hayvan-ı harici), yaratılış icap ve iktizası bakımından tamamen farklı bir yapıya sahip olduğunu kavrayamamıştır. Marks’ın bakış açısının böylesine hatalı oluşu, nazariyesinin tümünün yanlış ve batıl olması sonucunu doğurmuştur. Marks, öyle zannetmiştir ki, insanın iç varlığı, ancak hayvani olan dış varlığına tabi veya onun emrinde bir köledir. Onda bulunan akıl, muhakeme, düşünme, araştırma, gözlem yapma, olaylar arası ilgi kurarak, ortaya yeni sonuçlar çıkarma, inceleme, icat ve buluşlar yapma gibi kuvvet ve hususiyetler, hayvani varlığın hizmetine ve onun şehvetini arzularını, çıkar ve menfaatlerini gerçekleştirmeğe mahsustur. Bunun içindir ki, insanın iç varlığının bugüne kadar yapmış olduğu ve istikbalde yapabileceği son şey -Marks’a göre-, hayvani varlığın isteklerine uygun olarak birtakım ahlaki ve kanuni prensipler ortaya koymak ve yine bu maksatla dini birtakım tasavvurlar icad etmek, yani hayvani varlığın yaşamasını temin için yollar açmaktır. İnsanın hakikatıyla zerre kadar bağdaşmayan ne kadar çürük ve sakat bir düşünce!Ve bu düşünceyi gönül hoşluğuyla, iğrenmeden kabul eden insanlar, ne kadar aptal ve ne kadar ahmaktırlar!

Biz, insanın hayvani duygu ve isteklerinin, çoğu kez insanın iç yapısını etki altına aldığını ve birçok kimsede hayvani yapının insanı yapıya galebe çaldığını reddetmiyoruz. Fakat Marks’ın “İnsani yapı, hayvani yapıyı altedecek hiçbir güce sahip değildir.” şeklindeki görüş ne kadar yanlıştır! Yine O’nun, insanlığın medeniyet mücadelesini, hayvani duygularının tutsağı olmuş kimselerin bir çabası şeklinde anlaması ne kadar hatalıdır! Halbuki, tarihin safhalarını kapalı bir gözle değil de, açık bir gözle inceleyecek olsaydı, beşer medeniyetinin ne kadar faydalı ve takdire layık unsurları varsa, bütün bunların ancak hayvani duygularını insani kuvvetleriyle altetmiş ve güçlü şahsiyetleriyle hayvani arzularının kurbanı nice insan gruplarını etkileyerek onların hayatlarına çeki-düzen vermiş, medeniyet, ahlak, şeref, adalet ve insaf konusunda ölümsüz prensipler ortaya koymuş insanlarca beşeriyet alemine armağan edildiğini ayan-beyan görecekti.

Eğer Hegel ve Marks, Kur’an-ı okumuş-incelemiş olsalardı, insanın gerçek mahiyetini anlamada ve insanlık medeniyetinin ilerlemesindeki temel kanunu kavramada, zannın ve tahminin eteklerine tutundukları için düşümş oldukları hatalara düşmiyeceklerdi. Çünkü, Kur’an-ı Kerim’in, insan bilgisi ve tarih felsefesi konularında ortaya koymuş olduğu esaslar, Hegel’in, Marks’ın ve diğer batılı düşünür ve filozofların sürçtükleri bütün bu meseleleri doğru bir şekilde ve ikna edici bir üslupla çözüp halletmiştir.

Kur’an’ın beyanına göre insan, sadece yiyip içmesi, acıkması, şehvet ve arzusu, korku öfke ve buna benzer fıtri özellikleri bulunan bir canlı varlık değildir. Asıl olan insan, bu hayvani kılıfın içinde yaşayan manevi varlıktır. O, ahlaki hükümlere konu olan bir varlık olup, sair hayvanlar gibi sırf tabii bir yaratık değildir. Kendisine akıl, kavrayış, ilim öğrenebilme, görüş ve fikir gibi muhtelif mevhibeler verilmiştir. Diğer taraftan, kendisine bir nevi şahsi istiklal ve bağımsızlık da verilmiştir. Tabiat, onu diğer canlılar gibi belli bir yolu körü körüne izlemeğe zorlayamaz ve tüm ihtiyaçlarını bizzat kendisi karşılamak zorunda da değildir. Allah ona, mücadele azmi ve çalışma gücü vermiş ve onu dünyada, kendi çabasıyla dilediğini elde etmek, hayata kendi arzu ve gayretiyle istediği yolu tercih etmek ve kendisine ayrılan güç ve alan içerisinde bu gidişatını belli bir süre devam ettirmek üzere serbest bırakmıştır. Bu şekil bir bağımsızlığa ve bu tip bir cehd ve gayrete sahip, çalışma planını kendisi çizen ve hayat tarzını kendisi seçen bir ruh! İşte Kur’an’ın nazarında insan budur!

Onun dış yüzüne yani kapsül varlığına geline, insan onu kullanabilme kudretine sahiptir. Bu hayvani varlık, insan için bir hizmetçidir. Bu hizmetçi, süfli arzularından, nefsani şehvetlerinden ve cismani çıkarlarından başka hiçbir şey tanımayan bir cahildir. Arzu ve ihtiyaçlarının tatmininden başka hiçbir şey düşünmez. İnsanın manevi varlığına hizmet edeceği yerde, onu altedip kendisine köle yapmak ve sahip bulunduğu akli ve ilmi tüm kuvvetlerle, hayvani emellerin tahakkuku için onu alet olarak kullanmak ister. Gözlerini, göklere ve yüksekliklere dikeceği yerde, çukurlara ve alçaklıklara talip olur. İnsanı buhranlara sürüklemek ve bütün gücüyle onu maddeye kul-köle yapmak ve nefsinde cahiliyet tohumları yeşertmek için çabalar.

Bunun tam aksine olarak, insanın iç yapısını da, yaratılışı icabı, hayvani varlığı kendi emri altına almak ister. Allah ona, iyilik ve kötülüğü bildirmiş, hayır ve şer yollarını ayırdetme gücüvermiş, tabi ihtiyaçlarını diğer hayvanlar gibi değil de ancak münasip yollarla gidermesini ilham eden ahlaki bir hiss lütfetmiştir. Bunun içindir ki, behimi yollara sapmaktan otomatikman haya eder; hayvani hedeflere yönelmekten kendiliğinden uzaklaşır ve daima en üstün bir varlık olma yolunda ısrarla yürür.

Yaratılışından gelen bir iç güdü, onu, üstün ideal için yaşamağa sevkeder durur.

Bu bakımdan insan hayatı, başından sonuna kadar insanın dahili varlığıyla harici varlığı arasında sürüp giden mücadele sahasından başka bir şey değildir.Bu harp sahasında, dış varlık iç varlığı çukura iter ve onu kendine mahkum ettikten sonra onun vasıtasıyla birtakım eğri yollar açar... Zulüm, düşmanlık, fuhşiyat, günah, azgınlık, nefsani arzulara tutkunluk ve insanlar arası ilişkilerde haksızlıklarla dolu, karma karışık yollar... İç varlık ise, böyle bir zillete razı olmaz ve dış varlığa başkaldırır. Lakin hayvani varlığı emri altına almak için mücadele verirken, o da birtakım eğri yollar dener... Dünyadan kaçmayı, nefsi kahretmeyi tabii ihtiyaçlardan ve ictimai hayatın normal seyrinden firar etmeyi öğütleyen ruhbanlık yollarını... İşte o zaman, dış varlık ona bir kez daha başkaldırır ve onu kendi sapık ve eğri yoluna çeker...

İşte, biribirine zıt bu iki aşırı kuvvet (ifrat ve tefrit), zaman zaman birbirlerine karşı gelir ve baş kaldırırlar. Bu iki kuvvetin biribirlerine hakim olmaları ve tesir etmeleri neticesi, dünyada hak ve batıl karışımı birtakım nazariye, prensip ve hayat yolarını, bir zaman tecrübe eder ve sonunda, onun sürekli olarak sırat-ı mustakim’e özlem duyan fıtri hakikat’ı, bu eğri yollardan sıkılır, usanç duyar ve topyekun batıllara karşı isyan ederek bunların yekunünü fırlatır atar. Neticede, insan hayatında hak ve doğruluk’tan başka hiçbir nazariye ve hayat tarzı kalmaz!

Fakat, ifrat ve tefrite çağıran bu sistemler yok olup dağılır dağılmaz, mücadele alanına, yeni ifrat ve tefrit unsurları çıkar ve bunlar arasında yeni bir tartışma kızışır. Bu bir zaman sürer... Sonra, her zaman doğru yola özlem duyan insan fıtratı, bütün bu batıl ve hak karışımı sistemleri yeniden terkeder.

Tarih boyunca insanlık medeniyetinin, aşağıdaki şekilde görüldüğü gibi, bir doğru parçasıyla kesişerek zikzaklar çizen bir eğri gibi iniş çıkışlar arzettiğini görürürüz:

Bu resimde görülen (A,B) doğru parçası, Kur’an-ı Kerim’de Sırat-ı mustakim, rüşd, huda, sevau’s-sebil, sebilu’r-rab ve diğer tabirlerle ifade ettiği, insanlığın fıtri yolu’nu temsil eder. İnsanlık, başlangıçta fıtrat üzereydi. Sonra insanlar, kendileri için çizilen meşru sınırları geçtirler ve azdılar. Onlardaki bu azgınlık ve hak yoldan sapma eğilimi, insanı fıtri olan sırat-ı mustakim’den birçok defalar uzaklaştırdı. Fakat her defasında, acı tecrübeler ve fıtratın sesi, insanı fıtrat yolu’na dönmeğe çağırmış ve zorlamıştır. Lakin insan, fıtratın yoluna döner dönmez, ondan yeniden ters istikametlere doğru uzaklaşmış, sonra fıtratın yoluna bir kez daha dönme mecburiyetini hissetmiştir.

Hegel’in tez ve antitez diye ifade ettiği şeyler, insanı doğru çizgi’nin bir bu yanına, bir diğer yanına çeken aşırı temayüllerdir. O’nun, sentez diye adlandırdığı ise, insanlığın çizdiği eğrilerin, doğru çizgi ile kesiştikleri noktalardır.

Hegel ve Marks, insanlık tarihindeki bu doğru çizgi’yi bulmuşlar, lakin ezelden ebede uzanan ve insan fıtratinin ta içten özlemini çektiği, ona bakarak bir sürü eğriler ve zik-zaklar içerisinde her idrak ve anlayış sahibi kalbin görebileceği hak istikameti belirlediği ve her insanın yaratılıştan aradığı ve erişmek için can attığı bu doğru çizgi’yi anlayamamışlardır.

İnsanlık içerisinde bu doğru yol bilenler, Peygamberler (a.s.) olmuş ve onlardan her biri, kendi devirlerinde bu doğru ve vasat yola insanları çağırarak, insanlık medeniyetini bu yol üzerinde fiilen inşa etmişlerdir:

“And olsun ki, peygamberlerimizi apaçık ayetlerle gönderdik. Onlarla birlikte kitap ve insanlar doğru hareket etsinler diye ölçü indirdik.” (Hadid: 57/25)

Yüce Allah buyuruyor: "Size ne oluyor da Rabbimiz! Bizi halkı zalim olan bu şehirden çıkar, katından bize bir sahip çıkan gönder, katından bize bir yardımcı lütfet diyen zavallı çocuklar, erkekler ve kadınlar uğrunda ve Allah yolunda savaşmıyorsunuz?" (Nisa Suresi, 75)
Beşeri istekler, ilişkiler, vatani ve milli ayrılıkların etkisiyle oluşmuş olan ayrılıklar bireyler arasında kapsamlı bir yakınlaşmaya engel olur. Bununla birlikte aynı yerde yaşayanlardan bir kısmının kendi düzen ve kurallarına boyun eğmek istememesi, doğal olarak bu düzenin eksiksiz bir şekilde uygulanmasına engel teşkil eder. Bundan dolayıdır ki Hizbullah kendisini korumak, büyük bir yenilik ve düzenlemeyi gerçekleştirmek için bu ilahi düzeni bir bölgede ya da bir kıtada uygulamakla kalmayıp bütün dünyaya yaymak zorunluluğundadır. Bununla beraber bu evrensel inkılabı gerçekleştirebilmek için bütün gücüyle çalışmak, görevindedir. Hizbullahın hangi koşullar altında bulunursa bulunsun bir an dahi davasından yüz çevirmesi söz konusu olmamalıdır. Bunu da gerçekleştirebilmek için bir taraftan İslam ülküsünü yayması; görüşlerini anlatması, bütün bir yeryüzünde yaşayan her cinsten ve her sınıftan insanlara, iki dünyanın mutluluğunu sağlayacak düzenin sadece ve sadece İslam olduğunu göstermesiyle mümkün olacaktır. Bununla da kalmayıp bütün bir gayretiyle didinmesi; hak ve adalet düzenine karşıt putçuların kurduğu sistemleri elinden geldiğince ya da gerekli ortamı bulduğunda yıkıp yerine İslam'ın eskimez, solmaz, ölmez düzenini getirmesi gerekir.
İşte İslam'ın yolu... İşte Resulullah'ın metodu... Ve işte ondan sonra gelen halifelerin yolu...
Peygamber önce, İslam'ın ufuklarında doğduğu Arap yarımadasından harekete başladı, orayı İslam'ın hakimiyeti altına aldı. Sonra kenar beyliklerini İslam devletine kattı. Daha sonraları ise, yeryüzünde hüküm süren o günkü kralların tümünü de hak dine davet etti; tek Allah'a kulluk etmeye çağırdı. İşte bu çağrıya uyanlar, İslam sınırlarının sitesi sınırlarına alınıp bu sitenin bireyleri arasına katıldılar. Bu ilahi davete kulak asmayıp iman etmeyenler ise öldürülmeye başlandı.
Allah'ın yüce Resulü Rabbine kavuşunca yerine geçen halife Hz. Ebu Bekir döneminde, o günkü dünyanın en büyük krallıkları olan köhne Bizans ve kof İran üstüne akınlar başlatıldı. Sözü edilen bu iki devlet o dönemde yeryüzünün en güçlü devletleri idi. İşte bu devletlere karşı Sıddık-ı Azam'ın açtığı bu çığır, daha sonraları Ömer Faruk döneminde daha da hızlanarak devam etti. İlk büyük İslam devletini kurma şerefi böylece Hz. Ömer'e nasip oldu. Çünkü Hz. Ömer döneminde İslam davetinin gölgesi dünyanın iki büyük kıtasına kadar uzanmıştı.
Bizans, Mısır, Pers ülkelerindeki halk ilk önce, Arapların ara arda kazandıkları bu büyük fetihleri eski zamanlarda sömürmek ve köleleştirmek için yapılan sıradan işgaller ve saldırılardan kabul etmişlerdir. Onlar, sözü edilen bu fetihleri yapan Arap milletini önceleri gelip geçen, yağmacılık yapan, yeryüzünü kana bulayan zayıf milletleri inim inim inleten barbarlar güruhuna benzetiyorlardı. Bundan dolayıdır ki, önce Bizans ve İran krallarına sığınarak Müslümanlarla savaş yapmayı göze alanlar vardı. Ancak Müslümanların tavırlarını görüp neden savaştıklarını, evrensel İslam inkılabının özelliklerini, böylece de; Arapların ırk kavgası gütmediklerini, milli çıkar ve kinleri için kılıçlarını kuşanmayacaklarını, ülkelerini bırakıp adalet ve insaf ölçülerine dayalı İslam düzenini hakim kılmak için savaşa çıktıklarını, zayıf milletlerin gelir kaynaklarını sömüren zalimlerin kurduğu insafsız sistemleri devirmek istediklerini, uluhiyet iddiasında bulunacak kadar gururlanan Kisra'ların, Kayserlerin zulüm ve baskılarını yıkmak için kılıç kuşandıklarını, evet bütün bunlar öğrenilince, fatihlerin yüce ideallerini, samimi gayelerini anlayınca hemen İslam'a yönelmişler; İran ve Bizans'a karşı saldırıya geçmişlerdir.
Artık bundan sonra Bizanslıların ya da İranlıların yanında savaşmak zorunda kaldıklarında -durum bunu gerektirdiğinden- istemeye istemeye 'onların yanında bulunmuşlar; içten içe ise onlara karşı cephe almaya başlamışlardı. Bundan dolayıdır ki, ilk Müslümanlar her yerde büyük zaferler kazanmışlar ve tarihin sayfalarını büyük zaferlerle süslemişlerdi.
Yabancılar, İslam ülkesinde İslam'ın ölçüsüne uygun adaletli bir düzenin kurulduğu, İslam devletinin ülkeye refah ve huzur getirdiğini gördüklerinde İslam'ın davetine uyuyor, topluca, fertçe bu evrensel düzene katılıyor; onun evreni kapsayan sancağı altına sığınıyorlardı. Öyle ki; gün geliyor onlar bu evrensel inkılab sancağını taşımaya başlıyorlardı. Dolayısıyla da ülkelerden ülkelere, kıtalardan kıtalara at koşturup insanlığa bitimsiz bir mutluluğun kaynağı olan bu ilahi düzeni sunuyorlardı.

İnsan hayatında, kutsal Elçi­lerin öğrettiği inanca dayanan ahlâkî ilkelerin muha­fazası imkanı da yoktur. Gerçekte dinsizlik ve Ölüm­den sonraki hayatın inkârı ortamında beliren ve Batı hayat tarzının bir parçası haline gelen materyalist Epiküryenizm (zevke,sefaya düşkünlük)esintileriyle birlikte, Utiliteryenizm (Çıkarcılık) idi.

Bütün batı kültürü ve hayat biçiminin temelleri bu karışımda yatıyordu. Utiliteryenizm ve Epiküryenizmin, kitaplardaki ilmî izahı ne olursa olsun Batı Uygarlığı ve Batı insanının onlardan çıkardığı sonucu: "Kendim" daha geniş bir anlamda kavramlaştırılırsa "Ulusu­mun istifade edebileceği şey" değerlidir; kuralı oldu. Ve bu istifade, dünyalık kazanç )biraz rahatlık biraz eğlence veya bir miktar maddi çıkar) olarak düşünül­dü. Bu uğurda "beni" ya da "ulusumu" faydalandıran şey yararlıdır. Bütün çabalar ona sahip olmak için sarf edilmelidir. Böyle olmayan, bana veya ulusuma, elle tutulur ve ölçülebilir bir şekilde fayda sağlama­yan şey, her ne olursa olsun dikkate değmez. Ve bu­nun tersi olarak dünyalık çıkar açısından fedakârlık etmeye sebep olan ve dünyalık zevklerden birini kay­bettiren herşey kötü ve habistir. Ondan kaçınmak zorunludur.

Ekonomik Sistem:

İngilizler ekonomik sistemlerini, ekonomik felse­fe ve kavramlarıyla beraber bize empoze ettiler. Bu­nu o şekilde empoze ettiler ki, ekonomik sistemleri­nin ilkelerini, kabul etmek, yaşamak ve varolmak için yegane tılsım "açıl susam açıl" oldu. Bu, önce bi­ze haram yedirdi. Sonra yavaş yavaş zihinlerimizden haram-helal ayrımım sildi ve son olarak bu işlem öy­le bir noktaya ulaştı ki; büyük çoğunluğumuz, batı tarafından kurulan ekonomik sistemin, meşru ilan ettiği pek çok geçim yolunu yasaklayan İslâm Öğreti­lerine olan inancımızı kolayca kaybettik.

Hukuk:

Batılılar, bize kanunlarını da empoze ettiler. O kanunlar vasıtasıyla sadece sosyal ve kültürel siste­mimizin çizgilerim pratik olarak değiştirmekle kal­madılar; sosyal kavramlarımızı ve doğru fikirlerimizi de oldukça değiştirdiler. Biraz hukuk bilgisine sahip olan biri, hukukun, ahlâk ve toplumla son derece de­rin ilişkisini bilir. Her ne zaman bir beşer, bir kanun hazırlasa; o kanunun özünde, o kişinin insan hayatı­na vermek istediği biçime göre belirli bir ahlâk, top­lum ve kültürel özeti vardır.

Benzer olarak, o kişi bir kanunu ilga ettiğinde, o sanki iptal ettiği kanunun dayandığı ahlâki ve sosyal felsefeyi geçersiz kılar. Onların oluşturduğu hayat biçimini değiştirir. Böyle­ce Şeriat kanunlarını ilga edip yerine kendi kanunla­rını yürürlüğe koyduklarında, sadece bir kanun diğe­riyle yer değiştirmiş olmadı. O, yerleşik ahlâk ve kül­tür sistemine bir çarpı işareti çizildiği anlamına gel­diği gibi, başka bir ahlâk ve sosyal sistemin temelle­rinin atıldığı anlamına da gelmiştir.

Bu değişikliği yerleştirmek için, hukuk okullarında, önceki kanu­nun geri ve ilkel olduğu, bir modern çağ toplumuna hiçbir şekilde uymadığı ve kanun koyan bu yeni sistemin ilkeleri ve ideolojisi de dahil, daha doğru ve ilerlemeye açık olduğu fikrini öğrencilerinin zihnine empoze etmeyi sürdürdüler. Sadece bununla kalma­dılar: Kanun koyma selahiyetine, sadece Allah'ın (c.c.) sahip olduğuna dair temel inancımızı da sarstı­lar. Hatta bu konunun Allah ile hiçbir alâkasının bu­lunmadığı fikrini vurgulayarak, istediği her şeyi ya­saklamak ve kısıtlamak, kanun koyucu millet mecli­sinin işidir, dediler.

Bu kanunlar hakkında bir fikir vermek için, gayrimeşru ilişki ve zinayı, kumar ve içkiyi ve pekçok kötü iş ve ticaret şeklini meşrulaştırdıklarını belirt­mek yeterlidir. Onların desteğiyle ve koruması altın­da sayısız günah ve ahlâksızlık alışkanlık haline gel­di. İnsanların benimsemeyişlerinden dolayı o bozul­ma çağında bile varlıklarını sürdürebilmiş olan pek çok iyi meziyetler, yok edildi. Fakat şartlar dini has­sasiyetimizi, o noktaya kadar yoketti ki, dürüst ve sa­mimi olanlar bile, bir müslümanın bu yürürlükteki sistem altında bir avukat ya da hakim olarak meslek yapmasında bir hata göremez oldular. Aslında işler öyle bir darboğaza girdi ki, "El Hükmü Lillah (Hü­küm yalnız Allah'a (c.c.) aittir" prensibini yeniden canlandırmaya çalışan muhalifler, hariciler (aşırı tu­tucular) sayıldılar.

Sosyal ve Kültürel Etki:

Onlar bize, bozuk ahlâklarını ve hayat biçimleri­ni de empoze ettiler. O şekilde empoze ettiler ki, sadece ahlaken kendilerine yakın olanlar ile onların kültürlerinin renginde gözükenler onlara yaklaşabil­di, veya onlar tarafından dikkate alındı. Sözü dinle­nir olmak ve refah içinde yaşamanın garantisi buy­du... Orta sınıfın özendiği zenginlerimizin, gittikçe onların rengine boyanması, benimsemesinin ve ta­nınmış kişilerin hayat şeklinin kitlelere sirayetinin yaygınlaşmasının sebebi bu idi. Sonuç olarak, yüz yıldan, fazla bir süredir, karma eğitimin yaygınlaş­masına, asil aile kadınlarının şarap ve dansa müptela olmalarına, dürüst insanların kızlarının artist ol­malarına (ki bunlar, bir zamanlar fahişelerin bile aşırı bulacağı türden hayasızlıklar şergilemişlerdir) binlerce insanın kızlarının ve kız kardeşlerinin gös­terilerini izleyip alkışlamasına müsamaha eder bir duruma, farkında olmadan yavaş yavaş kaydık. Şim­di Batıdan fazla uzak bir noktada değiliz, Buradaki halk da aynı şekilde, evli olmayan bir anne ile gayrı meşru bir çocukta ne gibi bir acaiplik olabileceği so­rusunu soracaktır. Neden onlar da evli bir kadın ve meşru çocuğu gibi aynı muameleyi görmesin? Batı bu durumuna bir gün içinde erişmedi. Bizim geçirmekte olduğumuz süreci yaşayarak geldi.

Bundan dolayı Kutup "Biz davetçiyiz, yargılayıcı değiliz, bizim görevimiz insanlara hüküm çıkarmak değil, onları Tevhid’in şuuruna erdirebilmektir.Bu şuura ermek Allah’ın şeriatı üzerinde yürümekle mümkündür" diyordu.
Burada iki noktayı gözden uzak tutmamak gerekir.

Birincisi Seyyid Kutup’ un yazdıkları Kitap ve Sünnet’e aykırılık taşımaz, çünkü Tevhid’in şuuruna duymaktadır.

İkincisi yazdıkları Hasan el Benna’nın fikirleriyle çelişmez. Çünkü el-Benna Müslüman Kardeşler’in imamıdır, kurucusudur.

Ve Seyyid Kutup’un bir Müslüman olarak tavrı Hasan el-Benna’nın şu sözüne uyar:
"İmanlı insan, Kelime-i Şahadet getirip onun ruhuna uygun hareket eden insandır."

SİYASETE BAKIŞ
Seyyid Kutup, her bir sosyal sistemin kendi içinde bir felsefesi olduğuna inanır. Siyasi sistem ve üzerinde biçimlendiği esaslar, ekonomik sistem ve üzerinde geliştiği fikirler, ahlaki sistem ve dayandığı ölçüler kendilerine uygun amaçları uygulamanın doğal bir sonucu olarak problemlere uğraşma çareleri ortaya koydukları gibi, kendi içlerinde de bir bütünlük gösterirler. Ancak böyle bir sistem insanı tanıyabilir. Bundan dolayı Seyyid Kutup’un siyasi görüşlerini açıklamak O’nu daha iyi tanıyıp anlamak bakımından gereklidir.
Seyyid Kutup, günümüz ideoloji ve sistemlerini, inanç temelinden kaynaklanan özel bir bakış açısı içinde yorumlar.

ÇAĞIN MİLLİYETÇİ DÜŞÜNCELERİNE BAKIŞI
Seyyid Kutup’a göre, milli ve ırki görüşler geçen iki yüzyılın ihtiyaçlarından ve insani ruhun zayıflamasını önlemek için ortaya çıkmıştır. Bugün ise geçmişin kalıntılarından biri olmuştur. Çünkü bugün milliyetçiliğin yerini sosyal bir adalet düşüncesi almıştır. Beşeri bölünmede dünya, milliyetçi çizgiyle üç yapıya ayrılır:
Batı, doğu ve bloksuzlar.(1)
Batı ve doğu, emperyalizmi sürdürürken, bağlantısızlar bir acizlik içindedir. Çünkü onların açık bir düşünceleri yoktur. Ayrıca sabit bir düşünce temeline de dayanmazlar. Emperyalist devletlerin körüklemeleri sonucunda bu grubu temsil eden Afrika ve Asyalılar kitlesi diye adlandırabileceğimiz bağlantısızlar parçalanmış bir topluluktur. Aralarında ortak bir hedef yoktur. Tersine aralarında köklü ihtilaflar vardır. Örnek olarak, Pakistan ve Hindistan arasında Keşmir meselesi yıllardan beri sürmektedir. Durum böyle olunca emperyalizmin kışkırtmalarını gidermeksizin, bu devletler grubunun da bir güç olarak varlığını dünyaya hissettirmeleri mümkün değildir.

KAPİTALİZM ve KOMÜNİZME BAKIŞI
Seyyid Kutup’a göre kapitalist sistem,yada çok kullanılan adıyla demokratik sistem, Avrupa insanının feodal yapıdan kurtuluşuna zemin hazırlamıştır. Bu düzen, kişisel çalışma hürriyetiyle üreticiliğin zirvesine ulaşma fırsatı vermiştir. Ancak, feodal sistemin yıkılışı için verilen hürriyetin kötüye kullanılır olması, bütün ekonomik felaket ve bunalımların kaynağı olan faiz ve karaborsanın ve bunun sonucu olarak da ekonomik emperyalizmin doğuşunu getirmiştir. Bu da bir başka sömürüdür.
Kapitalizm bütünüyle maddeye dayalı bir düzen olup, insanın fıtratına zıttır. Her şeyi menfaatlere bağlamasıyla ahlakı yok eder. Hakim ve zengin sınıfa her durumda arka çıkar. Böylece toplumda dengesizlikler ve uçurumlar meydana gelir.
Komünizme gelince, o da beşeri bir sistem olarak kapitalizmin düştüğü hatalara düşmüştür. Esasen komünizm yemekten, içmekten daha ilerisini düşünmeyen bir cüce ideolojisidir. O da maddeye dayalı sistemiyle insanlığa terstir.
Bu sistem, burjuva tabakasının ortadan kaldırılmasıyla insanların dıştan bir baskı ve etki olmadan toplumun menfaatlerini kendi menfaatlerinden daha üstün tuttuğunu ileri sürer. Oysa bu ileri sürdüğü durum, komünizmin insan tabiatından habersiz olduğunu açıkça gösterir. Ayrıca her şeyin özellikle kendi zıddını içerdiği mantığından yola çıkarsak, bu sistemin kurulmasının ana temeli olan sınıf çatışmalarının komünizm gelince sona ereceği büyük bir yalandır. Çünkü yukarıdaki zıtlıklar ilkesi gereğince çatışma sürecek ve sonuç komünizmin yıkılması olacaktır.

Gerçekten de dünyada komünist sistemlerin birer birer çöktüğünü görmekteyiz ki Seyyid Kutup yıllar önce burada belirttiğimiz konu ile ilgili düşüncelerinde ne kadar isabetli düşündüğünü bize bir kez daha göstermektedir.

ÇAĞDAŞ TOPLUMLAR ve SEYYİD KUTUP’UN YORUMU
Şehid Seyyid Kutup, toplumları başlıca ikiye ayırır:
1- İslamî Toplumlar, yani medeni toplumlar.
2- Cahiliyye toplumları, yani gerici toplumlar.
İslami toplumlar, Allah’ın şeriatini kabul eden toplumlardır. Bunlar Allah’ın mutlak birliğini, inanç ve yol olarak gerek sözle ve gerekse fiil olarak ibadetin yalnız Allah’a yapılmasını esas alan toplumlardır. Hakimiyyetin kayıtsız şartsız Allah’a ait olduğunu kabul eden toplumlardır. Her ferde irade özgürlüğü, batıl köleliklerden kurtulma hak ve hürriyetini verir. Dini esaslardan olan ibadetlere alışkanlık kazanmış olmakla yetinmez, şeriatini bütün şubeleriyle uygular. Bu toplum kendi istekleri, arzuları doğrultusunda bir sistem meydana getirmez. Yalnızca Allah’ın iradesine ve Rasulü’nün tebligatına uyar.
Cahiliyye toplumları ise, İslam’ı din olarak kabul etmeyen, ilkelerine kulak asmayan, İslam şeriatine ve ahlakına göre davranmayan toplumlardır.

Cahiliyyenin anlamı, Allah’ın şeriatinin, ekonomik, sosyal ve ahlaki, yani her sahada tatbik edilmeme durumudur. Cahiliyye yalnızca putlara tapma ve bunun gereği olarak uydurma ilahların karşısında eğilme değildir. İlahları temsil eden putlar, başkalarına kendilerine boyun eğeme mecburiyeti koyan despotlar ve tağutlar gibi yeni yeni ilahların işareti olabilirler. Cahiliyye daima insanlığın karşısında duran ve tarih boyunca ondan ayrılmayan devamlı bir tehlikedir. Biz bugün, İslam’ın ortaya çıkışındaki dönemin cahiliyetinden daha kötü bir cahiliyye yaşıyoruz. İnançlar, taklitler, kanunlar, kültür-sanat ve etrafımızdaki her şey bunu gösteriyor.
Bütün toplumlar, ister komünist, ister kapitalist, ister putperest, ister hristiyan, ister yahudi olsun, hepsi cahiliyye veya diğer bir söylemle gerici toplumların bir parçasını oluşturuyor. Çünkü insanın ruhsal özelliklerine göre değişen şekillerde önceliği maddeye vermekle bunu yapıyorlar. Yani insanlık ikiye ayrılmış:
1- Emredenler, hükmedenler,, efendiler, hakimler...
2- Her türlü şeref ve hürriyetten mahrum, yalnızca emredenleri yapan mahkumlar, çağdaş köleler...
İnsanlık bu cahiliyyeden ancak gerçek anlamda İslam’a dönmekle ve Allah’ın ipine sımsıkı sarılmakla kurtulabilir.

Kaynakça:
- Çağın Önderleri, İlke Yayınları
- İslami Hareket Metodu ve Seyyid Kutup, Risale Yayınları

Şimdi temel bir sorunu inceleyeceğim. Bu soruna sürekli ilgi duydum. Fakat onu hiç tartışma olanağı bulamadım.[1] Söz konusu problem kapitalizmin kendisini rasyonelleştirmede kullandığı taktiklerdir. Başka bir deyişle, problem; Kapitalizmin kendisini akla uygun, hesaplı, ölçülü ve verimli hale getirmede kullandığı taktiklerdir.[2]
 
Bir tarihçi, tarihin değişim yasalarını, sosyal devrimlere neden olan faktörleri ve tarihin diyalektik prensiplerini keşfeder. Tarih felsefesi ise, sosyal bir sınıfın oluşmasına neden olan faktörlerin, nasıl ve hangi koşullarda oluştuğunu inceler. Ayrıca başlangıcından yıkılışına kadar bu sosyal sınıfın nasıl geliştiğini; tarihin diyalektik tespitlerine göre sosyal bir sınıfın kendisine karşı olan bir diğer sosyal sınıfı nasıl yıktığını; bir iç devrimle yönetici sınıfın nasıl yok edildiğini, tarihi diyalektiğin nasıl güç kazandığını ve yönetici sınıfın tarihin diyalektik prensiplerinin kurbanı olma tehlikesini nasıl ciddi bir şekilde hissettiğini açıklar.
 
İzah edilen bakış açısı gereği denilebilir ki, tarih felsefesi ve diyalektik kurallar, bir proleter devrimin oluşmasına neden olan faktörler hakkında proleter sınıfta bir bilincin gelişmesine yardım ederler. Bu sınıfsal bilinç, kapitalizmi kendi içinde yok edecek bir bilinçtir. Aynı nedenlerle yani tarihin ve tarih felsefesinin vardığı sonuçlar gereği kapitalizm eninde sonunda kendisini yıkacak; varlığını tehlikeye sokacak her türlü davranış, eğilim, sınıfsal, sosyal ve tarihsel faktörleri tanıyıp kavrayacaktır.
 
Marxizme göre, kişinin ferdi, sosyal sınıf ve proleter sınıfın bir üyesi olma bilinci harekete geçirici bir rol üstlenerek politik öncü bir güç olan proleterya sınıfıyla siyasal bir parti oluşturur. Bu parti yönetici sınıfa karşı proleterya için mücadelenin merkezi görevini yüklenir. Bu politik güç tarihi diyalektiği proleter sınıf yararına hızlandıran, proleter sınıf yararına yönlendiren zorunlu ve temel nedenlerden biri olabilir.
 
Tarih felsefesinin vardığı sonuçlar gereği hakim veya sömürücü sınıf ideolojisi yani kapitalizm bireysel bilinç ve bilimsel bilinç üzerinde kontrol gücüne sahip olabilmektedir. Ayrıca Kapitalizm tarihteki devrimlerin oluşum yasalarını da tanır. Bu nedenle tarihi diyalektiğin kapitalist yöntemi himaye edecek bir çerçevede yön değiştirmesine neden olabilmektedir.
 
Netice olarak insan, olayların karşı güçler yararına uygun biçimde cereyan ettiğinin farkına varır varmaz; olayların akışını kendi yararına nasıl yönlendirebileceğinin hesabını yapmaya başlar. Benzer bir tavırla, Kapitalizm de; rekabetin proleter devrimin oluşum sebeplerinden biri olduğunu kavradığı an, bu nedeni yani rekabeti yok edecek güce sahip olabilmektedir. Çünkü rekabet enflasyonun ve işsizliğin başlıca sebebidir. Başka bir deyişle Kapitalizm; Marx’ın da kabul ettiği gibi, enflasyonun ve işsizliğin işçi sınıfı devrimine ortam hazırladığını itiraf etmektedir.
 
Rekabetin yüzeysel yok edilişi için Kapitalizm tröstler, karteller ve ortak pazarlar oluşturmaktadır. Ekonomik kurumlar aracılığıyla enflasyonu ve işsizliği durdurabileceğine veya bu faktörlerde bir değişim oluşturabileceğini sanmaktadır.
 
Rekabetin yüzeysel yok edilebilmesi, söylemek gerekir ki, Kapitalizmin gerçekleştirebildiği bir olgudur. Bunun doğal sonucu: Kapitalistlerin, büyük fabrikatörlerin artık malları denize dökemeyecekleri, milyarlarca dolar değerindeki eşyaları 1820-1925 yıllarında olduğu gibi yakmayacaklardır.
 
Bu olaya atfedilen bazı sebepler aşağıda sıralandığı gibidir:
 
Üretim yapılamaması halinde, Pazar kaybının söz konusu olması.
İşçi ücretlerinin ödenmesi zorunluluğu.
Tüketimdeki azalmaya karşılık üretimdeki azalmayı sağlayamama sorunu.
Üretimdeki artışın daima tüketimdeki artışa öncülük etmiş olması
Fiyat artışının sağlanabilmesi için üretim seviyesinin tüketim seviyesinin altında tutulması zorunluluğu.
 
Sıralanan bu faktörler, Kapitalizme kriz ortamı sağlayacak nedenler ve kritik bir işsizliğin doğmasına neden olacak unsurlardır. Netice itibariyle bu unsurlar proleterya devriminin oluşumunu hızlandıracaklardır.
 
Proleter devriminin oluşmasına neden olan faktörlerin vurgulanmaya değer bir diğeri de diyalektik prensiptir. Söz konusu prensip: kemiyeti keyfiyete transfer prensibi veya niceliği niteliğe dönüştürme prensibidir. Bu ilke doğruluğunu yaşamımızda gördüğümüz ve kanıtladığımız sosyolojik bir kanundur.
 
Örneğin bir şiiri, bir metni ezbere okursanız bu sizi duygulandıracaktır ve bir heyecan atmosferine itecektir. Aynı şiirin, aynı metnin bir grup insan tarafından okunması halinde daha çok duygulanır, daha çok heyecanlanırsınız; bu duygu ve heyecan atmosferini daha kolay paylaşır, daha etkili yaşarsınız. Birinci konumda az fakat ikinci konumda daha fazla etkilenmenizin sebebi nedir? Kemiyet yada niceliktir. Başka bir deyişle, şayet şiiri veya metni 500, 2000, 5000 kişi okumuş olsalardı muhakkak ki daha fazla heyecanlanma söz konusu olacaktı.
 
Bu duygu ve heyecan atmosferi, şiir metninin 5-6 kişi tarafından okunması halinde oluşması beklenen duygu ve heyecan atmosferinden şüphesiz daha büyük olacaktır.
 
Görülebileceği gibi kemiyetteki artış, keyfiyeti sonuç vermektedir. Yani kemiyetin keyfiyete dönüşüm prensibi söz konusu olmaktadır. Başka bir deyişle, bir duygu; bir düşünce; bir heyecan hali hatta bir karar proleteryanın düşünce tarzında rezonansa neden olmakta; kemiyetin keyfiyete dönüşümünü sağlamaktadır.
 
Aynı metot, aynı yaklaşım tarzı sosyal sınıflı yapıya sahip bir sistemde de işlemektedir. Marxizm 19.y.y. da çiftçi devriminin niçin geciktiğinin veya niçin asla gerçekleşemeyeceğinin nedenlerinden biri olarak işçilerin sınıfsal bilinçlerinin yetersiz; çiftçilerin de kendilerini yeterli düzeyde tanımamış olmalarına bağlamaktadır. Bu nedenle, işçiler çiftçileri yönlendirmek, onlara gerekli sınıfsal bilinci vermek, gerekli sınıfsal bilinci kazandırmak zorundadırlar. Bu sorun kemiyet sorunudur. Yani iş yerlerinde çiftçi konsantrasyonunun yetersiz, düşük ve zayıf olması sorunudur.
 
Çiftçiler geniş bir arazide dağınık bir tarzda çalışırlar. İşyerleri birbirlerinden 100-200 metre hatta 1-2 kilometre uzakta bulunabilmektedir. Halbuki, sanayide işçiler daha yüksek bir yoğunluktadırlar. Örneğin, 100-200 işçi 5000-6000 m²lik alanda çalışırlar. Bir diğer sebep ise, işçilerin birbirlerine yakın ikamet ettikleri gerçeğidir. Bu nedenle endüstriyel Kapitalizmde çalışan veya sömürülen sınıf oldukça yüksek bir yoğunluğa sahiptir.
 
Feodal sistemde ise bir çiftçi olarak da vasıflandırılan işçiler oldukça geniş bir araziye serpiştirilmiş ve dağıtılmışlardır. Endüstriyel Kapitalizmde işçi konsantrasyonunun artması, işçi konsantrasyonunun büyümesi feodal sistemin gerilemesine ve zayıflamasına sebep olacaktır.
 
Bu hal, işçinin sınıfsal gücünün daha yoğun bir konsantrasyona varmasını sağlayacaktır. 100 işadamı için 10, 20, 30’lu gruplar halinde çalışan bu insanlar Kapitalizm gelişip büyüdükçe 5 Kapitalist için çalışmak zorunda kalacaktır. Böylece iş gücü, kapital ve üretim konsantrasyonu; işçi sınıfı ve işgücü konsantrasyonunu doğuracaktır. Bu hal yeniden işçi sayısı artışına neden olacak, bunun sonucu olarak da işçinin direnme azminin gelişmesinde, büyümesinde etkili ve belirleyici unsur olacaktır.
 
Proleter sınıfta ve onun daimi büyüyen konsantrasyonundaki artışına ben “kemiyete yönelik artış” adını veriyorum. Tıpkı suyun ısı derecesinin artışı gibi. Bu kemiyet uygun koşullarda daha sonraları keyfiyete dönüştürülecektir. Oluşan bu keyfiyet proleter sınıfın sınıfsal bilincine varılması ve uyanmasını sağlayacak, kurtuluşunu yani yapacağı devrimi sonuca bağlayacaktır. Gün boyunca gruplar halinde çalışan, iş üreten; akşamları da kayıplara karışan insanların sorunlara karşı daha hassas, daha duyarlı olduklarını görebilir, fark edebilirsiniz. Sorunlara karşı bu denli duyarlılığın, bu denli hassasiyetin, nedeni çalışanların iş konsantrasyonları ve iş yeri yaşamlarıdır. Bu hal işçilerin dağınık değil toplu bir yaşama sahip olmalarından kaynaklanır. Dağınık, bölük pörçük ve parçalanmış bir güç benzer sonuç doğuramaz. Çalışanların konsantrasyonu arttıkça bu artış onların bir araya gelerek konuşmalarını, daha çok görüşüp tartışmalarını ve aralarında düşünce değiş tokuşunu sağlayacaktır. Netice itibariyle bu yapı, tavır ve ilişkiler çalışnaların ,lgisini fazlasıyla çekecek, onları sarıp kuşatacaktır.
 
Tüm bu faktörler bir uyarı fonksiyonu göstermekte, bir uyanışa neden olmaktadır. Sınıfsal his ve duygunun, sınıfsal ihtiyaçların ifade edilmesine, ifşa edilmesine olanak sağlamaktadır. Yeni kararların verilmesine, bireysel ve sınıfsal güce inanmaya zorlamakta, organizasyona neden teşkil etmekte, yönetici sınıfa karşı koymak için yaşam şartlarının, çevre koşullarının hesap ve analiz edilmesine itmektedir. Tüm bu faktörler, sınıfsal bir devrime yol açacak ve sınıfsal bir devrim hareketinin oluşumunu kolaylaştıracak unsurlardır.
 
Diğer tarafta, Kapitalistler bile söz konusu tüm sorunlardan haberdardır. Artık kapitalist eskiden olduğu gibi aptalca para istifleyen biri değildir. Kapitalistler artık sosyolog, felsefeci, bilim adamı ve hatta çok iyi tanınan Marxist/Sosyalist uzmanları da çalıştırabilmektedirler. Kapitalistler varlıklarına yönelmiş tehlikelerden tümüyle haberdar edildiklerinde tüm güçlerini zorunlu tarihi seyri değiştimek için harekete geçireceklerdir.
 
Görüldüğü gibi kapitalizm Batı’da misyonunu gerçekleştirmede çok başarılı olmuştur. Daha önce bahsettiğim gibi, proleter bir devrim hareketi 19.y.y.da bile başlatılmışken, 20.y.y.da sınıfsal devrim hareketi hakkında hiç bir şey işitmememiz gayet ilginçtir. Hatta bazı Fransız köylerindeproleter sınıf seçimlerde sağ eğilimi desteklemektedir. Fransa ve İtalya’da seçim sonuçları net bir şekilde sağcı ve solcu eğilimleri gösterebilmektedir. Ayrıca seçimler boyunca proleter eğilim politik panolarda ayrı bir eğri üzerinde gösterilmekte, ayrı bir eğri üzerinde ifade edilmektedir.
 
Yaşam standartları yükseldiğinde ve bu standartlar gelişmenin ifadesi olduklarında, politik panolarda eğilimin veya tercihin sağa yönelik olduğu görülmektedir. Bu durumda söyleyebiliriz ki, Avrupa’nın Marx’ın bahsettiği proleter sınıf bile sağ eğilimlere sahip olabilmektedir. Fakat yaşam standartları gerilediğinde, savaş nedeniyle Fransız ekonomisi kötü bir yara aldığında, politik panolarda eğilimin sola veya tercihin sol olduğunu görebiliyoruz. Fakat günümüz politik panoları 19.y.y. politik panolarıyla karşılaştırıldıklarında tercihlerin genel karakterlerinin sağcı olduğu kolayca anlaşılır.
 
Görüleceği gibi, proleter sınıf tarihi diyalektiğe göre bir devrim oluşturmuş, devrimci bir değişim meydana getirmiş olması gerekirken, şimdi zorunlu tarihi syre, zorunlu tarihi metoda zıt bir tarzda hareket etmekte ve ondan uzaklaşmaktadır. Bunun nedeni ise, kapitalizmin tüm dinamiklerden, tüm faktörlerden haberdar olması ve şu anda çalışanların konsantrasyon artışını durdurmak, zayıflatmak için sıkı bir çalışmanın içinde bulunmasıdır.
 
Eskiden, örneğin İngiltere ve Lancashire’de tüm fabrikalar sanayi bölgesinde inşa edilmekteydi. Bu nedenle, birbirine ve fabrikalara yakın yaşayan işçilerden kurulu bir sanayi şehri, bir sanayi kasabası oluşurdu. Bundan dolayı da; onlara ortak kulüpler, yüzme havuzları, ortak yaşam olanakları, ortak köy, sinema, deniz ve sahil, plaj imkanları verilmekteydi.
 
Halbuki durum bugün hiç de öyle değildir. Tüm çabalar bugün işçilerin işyerlerine oldukça uzak bölgelerde yaşamalarını sağlamaktır. Tüm çalışanların kümelenebileceği bir yer inşa etmek yerine, birkaç bölgeye dağınık bir tarzda birkaç inşa esas alınmış ve pratiğe konulmuştur.
 
Pek çok endüstri kasabalarında, birbirine 2-3 km uzaklıkta bulunan işçilerle, 2-3 km uzaklıktaki köyler mevcuttur. Bu köyler ve yerleşim merkezleri boş arazi, gereksiz park ve pazarlarla birbirlerinden soyutlanmıştır. Söylemek gerekirse, geniş bir alanda 3-4-5 veya 6 yerleşim alanı mevcuttur, fakat bunların birbiriyle hiç alakaları bulunmamaktadır. Her köy ancak kendi yerleşim merkezindeki sinema, kulüp ve alışveriş merkezini kullanabilmektedir. Yerleşim merkezleri arasındaki uzaklık oldukça büyük ve diğer yerleşim merkezleriyle hiçbir alakaları yoktur. Ancak yakın akrabalıklar ziyarete neden olabilmektedir. Bu durum, Kapitalizm çalışanların konsantrasyonunu ve beraberliğini nasıl yok ettiğini göstermektedir.
 
Tarihi diyalektiğin sonucu olan proleter devrimin oluşumunu hızlandıracak temel faktörlerden biri de, proleter sınıfın sınıfsal bilinci kazanması ve sınıfsal gücünü tanımasıdır. Önceden de bahsettiğim gibi, yoksulluk duygusu bir hareketi oluşturan, bir eylemi başlatan esas unsurdur. Bir sosyal sınıfı kıyama, başkaldırışa, isyana ikna edecek, onu razı kılacak faktör sömürülmüş olmanın bilincine vardırmak ve bu bilinci onda oluşturmaktır; yoksa sadece sömürülmüş olmak kıyam için yetersizdir.
 
Diyalektik, harekete geçirici bir unsurdur. Biz şu gerçeğe tanık olduk ki, zıt donuk diyalektikler, tezler, antitezler 1000-2000 yıl boyunca mutluluk, ahenk ve barış içinde beraber bir arada yaşamışlardır. Bu ortak yaşamın nedenleri oldukça açık ve kesindir. Bu ortak yaşamın nedenleri büyük bir oranda ırki, kabilevi olmakta; ayrıca zıtlıkları teskin edici faktörlerle farklı dinler de etkili olabilmektedirler.
 
Devrimi hızlandıran faktörlerden biri de sınıfsal bilinç ve sınıfsal tanışmışlık olgusudur. Bu diyalektik hareketin de bir prensibi, bir faktörüdür. Kör sınıfsal bilince nasıl varabilir? Gerçeklere karşı, hayatın pratiğine karşı kör bir sınıf, sınıfsal bilincini nasıl kazanabilir? Sınıfsal bilinç oluşurken söz konusu bu bilinci tanımadan, gayesini bilmeden, hedefi nasıl saptayabilir? Bu bilincin hangi sınıfın ekonomik ve toplumsal yararlarını zedeleyeceğini kavramadan, bu şuurun oluşturabileceği devrim hareketi nasıl ertelenebilir, nasıl sonraya bırakılabilir? Kısacası sınıfsal bilinci ancak onu tanıyan ve kavrayabilenler durdurabilir veya saptırabilirler. Sınıfsal ilişkilerde alakaların ve tavırların bu tarzda cereyan etmesi çok doğaldır. Bu hal tıpkı hastalığın tüm belirtilerini bilen bir doktorun tavrını simgelemektedir. Ancak o zaman hastalıkla gerektiği gibi rahatlıkla savaşabilmektedir. Sömüren sınıfların[3], sınıfsal bilince kavuşmalarını sağlayan esas faktörlerden biri de bu sınıfları sahip oldukları ve sahip olmadıkları ile yakından alakalıdır. Başka bir deyişle, sınıfsal bilince erme; mahrumiyet, yoksulluk ve ihtiyaçlarla sıkıca bağlantılıdır.
 
Dolayısıyla, ne zaman ki yoksulluğumuzu en derin bir tarzda hissedersek, o zaman sınıfımızı ve sınıfsal bilincimizi de daha çok tanımış olacağız. Ancak hangi faktörler bize daha çok yoksullaştığımızı hissettirecektir?
 
Toplumdaki tecrübelerden, acıktığınızı hissedebilmeniz için sadece fiziksel acıkmış olmanın yeterli olmadığını fark edebilirsiniz. Bir kısım aç insanların açlıklarını hissedemediklerini, hatta Allah’a, iyi bir yaşam sürdürdükleri için şükrettikleri gözlemlenmiştir. Çünkü mideleri açlıktan kavrulan bu insanların bilinçleri olaydan habersizdir. Onlar fiziksel açlıklarının farkındalar fakat doğal olmayan bir yoksulluğun kurbanı olduklarını hissetmemekte, hissedememektedirler. Onlar bu yoksulluğun doğallığına inandırılmışlardır.[4]
 
Aldatmaya aldatılmaya sebep olabilecek pek çok faktör mevcuttur. Ancak yoksul, ezilmiş ve sömürülmüş bir kişinin yoksulluğunun, ezilmişliğinin ve sömürülmüşlüğünün bilincine varabilmesi için zorunlu faktörler nelerdir?
 
Kişinin sağlıklı bir yaşam için sahip olmak zorunda olduğu unsurları kavraması ve onlara sahip olabilmesi oldukça büyük bir problemdir. Fakat bir insan söz konusu tüm faktörlerden habersizken, bir diğerinin bunlara sahip olması zorunluluğu vardır.

[1] Bu ne teorik bir problem ne de bilimsel bir teori veya ideoloji hüviyetindedir. Ancak, özellikle içinde yaşadığımız üçüncü dünyanın kaderiyle ilgili bir gerçek ve çağdaş bir problem olduğu için etraflı ve bağımsız bir şekilde tartışılmalıdır.
[2] Mr. Schwartz “Le Capitalisme se Rasionalise” terimini kapitalizmin kendisini rasyonelleştirmesi anlamında kullanır. Bir başka ifadeyle kapitalizm tecrübe kazanıyor. Neden? Bu soruyu bir yazar; “çünkü Marxizm, proleteryanın uyanması ve bilinçlenmesine yardım ettiği kadar, dolaylı olarak, kapitalizmin uyanmasına ve bilinçlenmesine de yardım etmiştir”, şeklinde cevaplamaktadır.
[3] Sömürülme ve mahrum edilemeye karşı bilinçlenme probleminin dış faktörü objektif olmasına rağmen, bilinçlenme problemi subjektif bir sorundur.

[4] Bir arkadaşım fakirlik, hayattaki zorluklar ve mahrumiyetler hakkında şikayetlerde bulunduğunu anlatırdı. O kişi hayatının her geçen gün kötüleşmekte olduğuna inanıyordu. Sonra bir ara düşünmüş ve “biz hala Tanrı’ya teşekkür etmeliyiz ki, bu yaz sıcağında hasta değilim. Çünkü hasta olsaydım o zaman doktor daha sıcağa yakın bir yere gitmemi ve dinlenmemi söylerdi. O zaman ne yapardım! Tanrıya şükür ki hasta değilim ve iyi bir hayat sürüyorum” demiş.

Biz, dünyanın yirmi üçüncü meridyen dairesinde bulunan bir topluluk muyuz? Yahut biz, Mısır topraklan üzerinde yaşayan ve Arap dünyası ile bağlantısı bulunan Mısırlı bir topluluk muyuz? Eğer böyle bir bağlantımız var ise, acaba bu bağlantı nedir?
Yoksa biz, Müslüman bir topluluk olup bütün İslâm dünyası ile bağlantısı bulunan bir millet miyiz? Şayet, böyle bir bağlantı var ise, acaba bu bağlantı nedir?
Bu sorularla birlikte devlet olarak coğrafi sınırlar yönünden de sorabileceğimiz sorular vardır. Bu konuda, şu sorulan sorabiliriz: Acaba biz, Kapitalist miyiz? Yahut biz, komünist miyiz? Yoksa biz, İslâm’ı düzen olarak seçen müslüman mıyız?
Gerek politik ve gerekse sosyal olan bütün bu düzenlerin, kendilerine has temelleri, insana ve ahlâka bakış tarzları, mal ve servetin dağılımından dolayı şekilleri, eğitim ve kanun yolları vardır. Felsefî kaynaklan da ayrı ayrıdır.
Bu genel harita ve plânlar çizilip bilinmeden, bir ülkenin kalkınması için atılacak adımlar atılamaz. Böyle bir ülkeyi, orada oturanların, kendilerine sonsuza dek vatan olarak seçmeleri de mümkün olmayacaktır. Bu ülkede yasayanların, toplum olarak birbirlerini tanımaları da zorlaşacaktır. Bu sebeplerden dolayı önce, kim olduğumuzu bilmemiz zorunludur. Kim olduğumuzu bilmeden, hiç bir şey yapmamıza imkan yoktur…
Kendisine bir ev yapmak isteyen kişi, önce yapmak istediği evin plânını çizer ve daha sonra bu plâna göre evini yapar. Bir vatan, bir toplum ve bir gelecek isteyenler acaba, neden böyle bir plâna ihtiyaç duymazlar?
Eğer biz, geleceğe bağlı olarak yapacağımız bütün işleri böylece plânlamaz isek, hiç şüphesiz doğru ve düzgün bir sonucu elde edemeyiz. Geçmişimizi düşünüp,
gelecekte yapacağımız işlerin bir plânını çizersek, bütün işlerimizde mutlaka başarıya ulaşırız. Yeni temeli atılacak her işin ve binanın plân ve programı bu şekilde önceden çizilir ve ondan sonra da her şey bu plân ve programa uygun olarak yapılır.
Bu bir gerçektir. Burada, bundan başka bir gerçek daha vardır. Yakandaki sorulara cevap arayanların, göz önünde bulundurması gereken bu gerçek şudur: Bu ülkenin belli bir geçmişi, tarihi, inancı, felsefesi, hayat görüşü, düşünce yapısı, iklimi ve şahsiyeti vardır. Bu gerçekleri görmezlikten gelmek, tehlikenin en büyüğüdür. Bunların doğrultusunda hazırlanmayan bütün plân ve projeler ise, bu milletin geleceği için onarılması pek güç olan zararlar doğuracaktır. Yabancı felsefelerden doğan görüş, düşünce ve sosyal düzenler bu ülkenin tabii iklimine ve bu milletin ruhî yapısına aykırıdır. Bu gerçeklerin ışığında hazırlanmayan anayasalar, eğitim ve öğretim programları, ekonomik ve sosyal plânlar eksik olur ve arzulanan sonucu vermez. Bunlar denenmiş ve ispat edilmiş gerçeklerdir. Bu gerçeklerden yüz çevirenler ve sadece yabancıya duyulan hayranlık noktasına bakıp plân ve programlar hazırlamaya kalkışanlar, mutlaka zararlı çıkacaklardır. Bu milletin geçmişini, din ve inanç esaslarını, ruh ve şahsiyet yapısını göz önünde bulundurmayanlar, bu millete, gelecekte en büyük kötülüğü yaptıklarını kendileri de anlayacaklardır.
Eğer söylediğimiz bu gerçekler dinlenmez ve bunlar kulak arkası yapılırsa, gelecekte önüne geçilmeyen büyük sosyal yaralann, çöküntü ve çatlakların meydana geldiğini, herkesçe açık olarak görünecektir. Çünkü, iki gücün arasında kalan bir millet, sosyal bunalımlar içinde ruhî ve kalbi sıkıntılar çekecektir. Kendi tabii yapısına aykırı olan Batının bütün adet ve gelenekleri, huzursuzluk kaynağı haline gelecektir…
Bunun sonunda, milletin bütünlüğü bozulacak, fertler arasında huzursuzluk baş gösterecek, yönetenler ile yönetilenler arasında nefret ve düşmanlık duyulacak ve böylece millet bölünüp parçalanacaktır.
Gerek anayasa, gerek eğitim ve öğretim ve gerekse millî ekonomiyi geliştirme komiteleri çalışmalarını sürdürürken, önce bu milletin fertlerini geçmişinden koparmayacak, inancına aykırı düşmeyecek bir biçimde plân hazırlamaları gerekir. Bu vatanın evlâtlarını birleştirecek, dimağlarına kin ve düşmanlık tohumlarını ekmeyecek, yüreklerinde Allah ve millet sevgisinden başka hiç bir yalancı sevgiye yer vermeyecek programlar hazırlamak zorundadırlar…
Çünkü, geleceğe dönük hazırlanan bu plân ve programlar, pek yakın bir zamanda devlet ve sosyal ilişkilerde etkisini gösterecektir. Bu komiteler, işaret ettiğimiz gerçekleri göz önünde bulundurmaz veya bunlara pek fazla önem vermez ise, yarının devlet yöneticilerinin kimin yararına çalışacağı kesin olarak bilinmektedir. Bu vatana ve millete hizmet etmek isteyenler, mutlaka onun ruhî yapısına ve inancına saygı duymak zorundadırlar.
Rengi bizim rengimize uymayan, tadı dimağımızı bozan her türlü yabancı maddelerden sakınmalıyız. Toplumumuzu, bu türlü tehlikeler karşısında korumalıyız. Milletimizin ruhî yapısına ve inancına uygun olanı seçmeliyiz. Bu, bizim hem dinî ve hem de millî bir
görevimizdir. Şahsiyet, inanç, millî duygularımızı inkâr etmek ise, kendi varlığımızı inkâr etmek demektir.
Söylediğimiz bu gerçekler, açık ve kesindir. Başka hiç bir açıklamaya gerek yoktur. Boş ve yersiz tartışmalar, bu millete zarardan başka hiç bir yarar getirmemiştir.
(Bu makale, merhum büyük şehid Seyyid Kutup tarafından 24.3.1953 tarihinde “Ed-Dava” adlı dergide yayınlanmıştır.)